Displaying items by tag: kiswahili

Maswali 

Soma vifungu vifuatavyo. Vina nafasi 1 hadi 15.Kwa kila pengo, umepewa majibu manne. Chagua jawabu lifaalo zaidi.

Wavyele na washikadau wengine katika      1     ya elimu       2       na wazazi kuhusu     3      la kudumisha nidhamu      4    watoto wa shule. Walimu wanawanyoshea kidole cha     5    wavyele hasa baada ya       6     ya kiboko       7     nchini. Kwa upande wao, wazazi wanajitetea kuwa walimu ndio kushutumiwa maadamu wanashinda      8     watoto hawa      9     . Hata hivyo, suala la nidhamu linahusisha kila mmoja katika jamii.

  A B C D
1  shirika  taasisi   sekta  kazi
2  wamehitilafiana  wameelewana  wameulizana  wamekubaliana
3  dhima  wadhifa  juhudi  jukumu
4  dhidi ya  miongoni mwa  mbali na  zaidi ya
5  lawama  laana  baraka  ushindi
6  vita  adabu  adhabu  mapigano
7  kupigwa vijembe  kupigwa dafrau  kupigwa kalamu  kupigwa marufuku
8  kwa  na  ya  pa
9  mchana kutwa  usiku kucha  usiku kutwa  mchana kucha

 

Wakazi wengi wa mjini     10     na tatizo la uhaba       11    maji     12   . Jambo hili hufanya    13    yao kushindwa kuyatunza mazingira yao.    14    serikali ichukue hatua ya kusambaza maji kote ili kuepuka kuzuka kwa maradhi kama vile    15   .

  A B C D
10  wamekutwa  wanakabidhiwa  wanakabiliwa   wamejuzwa
11  la   ya  za  wa
12  masafi  safi  yasafi  msafi
13  baadhi  wengi   wengine  baina
14  Bora tu  Yamkini  Kama  Ni bora
15  pepopunda  kifaduro  waba  surua


Kutoka swali la 16 hadi 30. jibu kila swali kulingana na maagizo uliyopewa.

  1. Tambua sentensi yenye tashbihi,
    1. Kaka yake ni msini kama usiku.
    2. Maneno yake yalikuwa msumari moto.
    3. Ukitaka kumla nguruwe chagua aliyenona.
    4. Unywaji pombe husababisha balaa na belua
  2. Mfinyanzi ni kwa finyanga kama vile msasi ni kwa;
    1. msako
    2. saka
    3. uasa 
    4. uasi
  3. Tunasema Mkungu wa ndizi na ________ cha ufunguo
    1. kicha  
    2. kifurushi
    3. kitita 
    4. chane
  4. Andika tarakimu 100,001 kwa maneno.
    1. Laki moja elfu na moja
    2. Laki moja na moja elfu
    3. Laki mia moja na moja
    4. Laki moja na moja
  5. Alikiona kilichomtoa kanga manyoya. 
    Kiambishi 'ki' kimetumikaje katika sentensi hii?
    1. Kuonyesha masharti
    2. Kuonyesha hali ya kuendelea
    3. Kuonyesha kiwakilishi
    4. Kuonyesha udogo
  6. Ni sentensi gani yenye kihisishi?
    1. Mchezaji yule ni hodari sana
    2. Kitoto kimezaliwa chini ya mti
    3. maneno yake yaliniumiza sana.
    4. Sote tulikimbia mkikimkiki.
  7. Majira baina ya saa tisa mchana na magharibi
    1. alasiri
    2. adhuhuri
    3. mawio
    4. macheo
  8. Tegua kitendawili kifuatacho;
    Dhahabu yangu haishuki bei.
    1. Macho
    2. Almasi
    3. Shamba
    4. Jiwe mtoni
  9. Chagua maelezo sahihi ya viungo vya mwili.
    1. Taya ni nyama zinazoshikilia meno
    2. Kwapa huwa chini ya bega
    3. Nyonga huwa juu ya kiuno
    4. Kisugudi ni scheinu baina ya muundi na wave
  10. Kanusha sentensi ifuatayo kwa usahihi.
    Mtoto akila sana hunenepa.
    1. Mtoto asipokula sana hunenepa
    2. Mtoto akila sana hanenepi.
    3. Mtoto akila sana huwa hanenepi.
    4. Mtoto asipokula sana huwa hanenepi
  11. Sentensi gani imetumia 'kwa' ya umilikaji?
    1. Wageni walikuja kwangu jana.
    2. Sherehe iliandaliwa kwa Maria. cha funguo
    3. Bi. arusi alikaribishwa kwa vishindo.
    4. Tulienda moja kwa moja hadi mjini.
  12. Farasi ni mnyama wa jamii ya punda. Farasi pia 
    1. elimu ya mienendo ya nyota
    2. chombo cha kufumia nyuzi
    3. anayefuga wanyama wa kupandwa 
    4. fremu ya baiskeli
  13. Shughuli yoyote ikitendwa kupita kiasi  huharibika.
    Chagua methali inayolingana na maelezo haya.
    1. Ngoja ngoja huumiza matumbo
    2. Ngoma ikilia sana hupasuka kiwambo
    3. Tamaa mbele mauti nyuma
    4. Chombo cha kuzama hakina usukani
  14. Kikembe cha papa huitwaje?
    1. Kinengwe
    2. Kitekli
    3. Kiwavi
    4. Kipura
  15. Andika katika usemi wa taarifa;
    “Tafadhali niletee miwani yangu nisome gazeti,"  babu akaniambia.
    1. Babu alimwambia ampelekee miwani yake asome gazeti.
    2. Babu aliniagiza nimpe miwani yake asome gazeti.
    3. Babu aliniomba nimpelekee miwani yake asome gazeti
    4. Babu alimwamuru ampelekee miwani yake asome gazeti

Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 31 - 40.

               Waziri wa Afya nchini. Bwana Bora, amesema kuwa huduma za afya nchini zimeimarika kwa kiasi kikubwa katika miaka iliyopita. Akiwahutubia wananchi waliokuwa wamejumuika katika, zahanati mpya ya Pona Bw.Bora alisema kuwa wizara yake imeongezea zahanati takriban mia tatu katika kipindi kifupi, hasa katika sehemu ambazo wananchi walikuwa wakitembea kwa mwendo mrefu kusaka huduma. Alisema kuwa zahanati nyingi zilizojengwa majuzi zina vifaa vya kutosha kutoa huduma za kimsingi na kukabiliana na magonjwa yanayowataabisha wananchi kama vile malaria na homa ya matumbo. Aliongeza kuwa wizara yake imejenga maabara na kutoa mitambo ya kisasa katika zahanati hizo itakayoweza uhakika wa magonjwa yanayowasumbua wagonjwa. Alisema kuwa zahanati dawa za kutosha. 
               Aliongeza kuwa wizara yake imeongezea vituo vingi vya afya ili kuwahudumia wananchi. Vituo hivi vina  mitambo iliyo na uwezo wa kupiga picha viungo vya ndani  ili kuweza kutambua magonjwa ya ndani kwa ndani  yanayowasumbua wananchi. Aliongezea kuwa kila kituo kina wodi ndogo zenye uwezo wa kuwalaza wagonjwa takribani thelathini. Hii ni hatua nzuri ikikumbukwa kuwa awali hata kupata dawa ilikuwa shida jambo lililowapelekea watu wengi kufariki.
               Bw. Bora alitoa wito kwa wananchi wajitahidi kuyatunza mazingira. Hali hii itaweza kuwaepusha na magonjwa yanayoweza kuzuilika kama vile malaria na homa ya matumbo. Akitoa vyandarua vilivyotiwa dawa, Bw. Bora alisema kuwa sasa idadi ya watu wanaoambukizwa ugonjwa huu imepungua sana katika maeneo megni humu nchini. Alitoa mwito wa watu hasa kina mama wajawazito na watoto walale chini ya vyandarua. Waliougua  walihimizwa  kutafuta matibabu haraka iwezekanavyo.  Aliwakumbusha kuwa matibabu ya malaria sawa na yale ya ugonjwa wa kifua kikuu na UKIMWI hutolewa bure kote nchini. Aliwahimiza  wananchi kujua vianzo vya magonjwa mbalimbali ili waweze kujiepusha nayo.

  1. Kulingana na waziri wa Afya Bw. Bora;
    1. afya imeweza kuimarishwa kote nchini
    2. watu wengi nchini watakuwa wenye afya
    3. matatizo ya kiafya yanashughulikiwa vizuri
    4. serikali itaanza kutoa huduma bora za afya
  2. Maana ya neno ‘wamejumuika' kwa mujibu wa kifungu ni; 
    1. wamefumukana
    2. wamefungamana
    3. wametandazika
    4. wametengamana 
  3. Kwa sasa, zahanati zilizopo ni; 
    1. zaidi ya mia tatu
    2. mia tatu kamili
    3. chini ya mia tatu
    4. kama mia tatu hivi 
  4. Ugonjwa wa malaria husababishwa na nini?
    1. Mbung'o
    2. Maji yaliyotuama
    3. Mbu
    4. Viroboto
  5. Malaria na homa ya matumbo;
    1. ndiyo maradhi pekee yanayohangaisha wananchi
    2. ni baadhi tu ya shida za wananchi hawa
    3. ni maradhi yanayowashika watoto
    4. ni magonjwa yasiyotibika kwa urahisi
  6. 'Mitambo iliyo na uwezo wa kupiga picha  viungo vya ndani.' Hii ni mitambo ipi? 
    1. Kamera
    2. Uyoka 
    3. Hadubini
    4. Machela 
  7. Watu wengi walifariki kutokana na; 
    1. uhaba wa hospitali
    2. ukosefu wa wodi 
    3. uhaba wa matibabu 
    4. ukosefu wa matibabu
  8. Kutunza mazingira ni muhimu kwa kuwa; 
    1. husaidia kuponya magonjwa yawezayo kuzuilika
    2. huzuia kuenea kwa ugonjwa wowote ule 
    3. hudhibiti kuenea kwa maradhi yawezayo  kuzuilika
    4. ndio njia pekee ya kutunza afya zetu 
  9. Ni magonjwa mangapi yanayotibiwa bila malipo  kwa mujibu wa makala haya? 
    1. Mawili
    2. Matatu 
    3. Yote
    4. Manne 
  10. Kichwa mwafaka kwa makala haya ni; 
    1. Huduma za afya
    2. Hotuba ya Rais 
    3. Afya bora
    4. Ugonjwa wa malaria

Yasome makala yafuatayo kisha ujibu maswali 41 - 50.

                 Hamasa hakuwa mwenda guu. Aliamua kufanya lolote ambalo lingempa posho ya siku.  Akaona bora asibague kazi. Nguo zake zilizochakaa sana na viatu vyake vilivyokuwa vimepasuka soli vingefaa sana katika  kazi nyingine. Akamwendea mwenye mikokoteni mjini kuomba afaliwe, awabebee watu mizigo kisha amlipe jioni. jioni. Akaambiwa kuwa katika dunia hii ya nipe nikupe malipo huwa ya asubuhi. Maskini Hamasa hakuwa na senti zozote. Ilimbidi kuwabebea watu mizigo katika maduka makuu kwa mikono kwa muda akiwapelekea katika vituo vya magari ili apate chochote. Hatimaye aliweza kukusanya pesa za kutosha kukodi rukwama. Msomi mwenzetu akawa hamali. 
                 Alifanya kazi hii kwa moyo wake wote, akawa akirauka alfajiri kuenda kuwapelekea wachuuzi mizigo yao sokoni. Hakusahau kumshukuru Mungu kila uchao kwa hali yake na kumwomba siku njema baadaye. 
                 Baada ya siku nyingi za kazi hii ya sulubu, mwenzetu aliweza kujinunulia suti moja na jozi la viatu akajiwekea nyumbani. Alikuwa na matumaini kuwa siku moja jua la baraka lingemwangaza. Akaendelea kuvaa magwanda ya kazi ya mkokoteni.
                 Siku moja kilitokea kisa ambacho kilikuwa mchanganyiko wa simanzi na baraka - wakati mwingine baraka hujia motoni. Alikuwa ameiburura rukwama yake nzito kwa msaada wa kijana mmoja aliyekuwa akishirikiana naye wakati ambapo mizigo ingekuwa mizito zaidi. Walikuwa wamechoka niki. Mara likatokeza gari moja la kifahari, likakosa mwelekeo likaugonga mkokoteni na kuwaumiza vibaya. Mwenzetu hakujua lililofuata.
                 Alipozinduka, alijikuta hospitalini baada ya siku kadhaa. Alikuwa kavunjika mguu wa kulia na mkono wa kushoto. Juu ya dawati lake aliziona nakala za vyeti vyake vya chuo ambavyo daima alivibeba mfukoni
                 Vilikuwa vimechakazwa na wingi wa damu iliyommwagikia wakati wa ajali ile. Alimwona msukuma rukwama mwenzake katika kitanda kingine upembeni. Karibu naye pia walikuwa mahamali wenzake waliomzuru kumjulia hali. Pia alikuwepo mtu mmoja aliyeonyesha wazi kuwa ukwasi ulikuwa umemwota si haba.
                 Mtu yule alimpa pole na kujitambulisha kwake kuwa yeye ndiye aliyemgonga Hamasa. Ni jambo lililomhuzunisha sana. Ila alikuwa na jingine. Alinhakikishia kuwa angelipwa fidia na shinika lililomkatia bima. Pia alimweleza kuwa yeye alikuwa mkurugenzi wa shirika kubwa zaidi nchini lisilo la kiserikali. Alivichukua vyeti vya Hamasa na kuvikagua. Akamwomba akavidurusu. Alipovirejesha, akajiendea zake na kuahidi kurudi baadae. Japo alikuwa akishetasheta, mkurungezi yule alikuwa pale na hakikisho. Alitabasamu, akamkabidhi barua iliyomwatua moyo kijana yule - yaliyoandikwa yalikuwa ya kuacha kinywa wazi. Alikuwa ameajiriwa tayari kama meneja mkuu wa shirika lile. Hii ndiyo kazi aliyokuwa arneisomea chuoni. Alikuwa aripoti kazini baada ya miezi miwili, muda uliotosha kupona kwake.

  1.  'Hamasa hakuwa mwenda guu' ndiko kusema;
    1. alikata tamaa
    2. hakufa moyo
    3. hakutembea kwa miguu
    4. alikuwa na masomo ya juu
  2. Hamasa alimwendea mwenye mikokoteni kwa lengo la;
    1. kuomba kazi ya uhamali
    2. kukopeshwa mkokoteni
    3. kumweleza matatizo yake aliyopitia
    4. kupewa mkokoteni ili alipie kodi baadaye
  3.  Anayebeba mizigo kwa rukwama ni hamali ilhali muuzaji maji ni;
    1. mzegazega
    2. mchuuzi
    3. mwanamaji
    4. dalali 
  4. Jambo alilozingatia sana Hamaşa maishani ni;
    1.  kurauka mapema na kujihurumia maishani
    2. kuwafaa wengine na kuomba maishani
    3. kushukuru kwa hali yake na kuomba neema
    4. kuomba asubuhi na kuwashukuru wateja
  5. Hamasa alinunua suti na viatu kwa kuwa;
    1. alivihitaji wakati asipokuwa kazini
    2. alitarajia kuvitumia baada ya kuneemeka
    3. alitaka kuwa tofauti na mahamali wengine
    4. angevihitaji atakapowatembelea wazazi
  6. 'Wakati mwingine baraka hujia motoni'
    Kifungu hiki kinaeleza kuwa;
    1. baraka huja matumaini yakiwa hafifu
    2. baraka huwaendea waonekanao duni
    3. baraka huwafuata wenye imani kubwa 
    4.  baraka huja kwa njia inayodhaniwa kuwa ya taabu
  7. Gari lililomgonga Hamasa lilikuwa;
    1. shangingi
    2. kachara
    3. karandinga
    4. rukwama
  8. Mzee mkwasi alionyesha kuhuzunishwa na;
    1. hali mbaya ya Hamasa
    2. ajai aliyoisababisha
    3. damu kwenye vyeti
    4. kutomakinika barabarani
  9. Mafanikio ya Hamasa yanaweza kuelezwa na  methali kuwa;
    1. mgaagaa na upwa hali wali mkavu
    2. dawa ya moto ni moto
    3. Mungu akiziba hapa huzibua pale
    4. dau la mnyonge haliendi joshi
  10. Maana ya neno 'a kishetasheta' kulingana na  muktadha ni;
    1. alitetemeka sana 
    2. akienda kwa mkongojo kwapani
    3. akichechemea
    4. akijikokota 

INSHA

Andika insha ya kusisimua inayohusu methali hii;
MCHUMIA JUANI HULIA KIVULINI.

Majibu

  1. C
  2. A
  3. D
  4. B
  5. A
  6. C
  7. D
  8. B
  9. A
  10. C
  11. D
  12. B
  13. A
  14. D
  15. C
  16. A
  17. B
  18. A
  19. D
  20. C
  21. B
  22. A
  23. C
  24. B
  25. D
  26. A
  27. D
  28. B
  29. A
  30. C
  31. C
  32. B
  33. D
  34. C
  35. B
  36. B
  37. D
  38. C
  39. B
  40. A
  41. B
  42. D
  43. A
  44. C
  45. B
  46. D
  47. A
  48. B
  49. C
  50. B

Maswali

Soma vifungu vifuatavyo. Viina nafasi 1 mpaka 15. Kwa kila nafasi umepewa majibu manne hapo.. Chagua lifaalo zaidi kati ya uliyopewa

   1       siku hiyo, Karanga      2     umuhimu wa ujirani      3     . Makuu     4      yalikuwa funzo kwake. Aliufahamu ukweli kuwa      5   .       6      mtaa wa kifahari        7     aliwabeza majirani       8      Aligaagaa pale kitandani kwa maumivu ya       9    . Alipoteza fahamu.    10      macho yake, alikuwa amezingirwa na madaktari!

  A B C D
1  Tangu  Kweli  Hadi  Madhali
2  alidharau  aliukumbatia  aliudharau  aliubeba
3  nzuri  duni  mwema  mbaya
4  yaliyompiga   yaliyomsumbua   yaliyomgonga  yaliyomfika
5  mtegemea cha nduguye hufa maskini  fimbo ya mbali haiui nyoka  damu ni nzito kuliko maji  ndugu mui heri kuwa naye
6  Katika  Humo  Kule  Pale
7  aliishi  aliishia  alikoishi  alikuwa
8  wake  yake  wao  zake
9  ghafla  sasa  kali  taratibu
10  Alipovumba  Alipovumbua  Alipofumbua   Alipofunba


Migomo    11     taifa letu sana. Ule wa madaktari    12     Disemba mwaka elfu mbili na kumi na sita    13     ndio mbaya zaidi.    14     wa ajali waliohitaji matibabu ya dharura waliachwa hoi    15    wa kuwajali.

  A B C D
11   imeathiri   imeliathiri  imeliadhiri   imeadhiri
12   kwanzia  kuanzia  mnamo  tangu
13   labda  bora   ilhali  Kweli
14  Majeraha  Manusura  Majeruhi  Matapeli
15  bali  kweli  na  bila


Kutoka swali la 16 hadi 30. jibu swali kulingana na maagizo.

  1. Nomino kombamwiko yaweza kuorodheshwa katika ngeli ipi?
    1. U-I
    2. A-WA
    3. I-I
    4. I-ZI
  2. Ni ala gani kati ya hizi hutumiwa pamoja na mkwiro?
    1. Firimbi.
    2. Marimba.
    3. Zeze.
    4. Parapanda.
  3. Ni sentensi gani iliyo na karibu ya  nusura?
    1. Kombo ameketi karibu na baba yake.
    2. Karibu anisukume aliponipita mlangoni.
    3. Kina Yohana ni karibu arobaini darasani mwao.
    4. Mtihani u karibu kuanza.
  4. Kitenzi shona katika kauli ya kutendua ni
    1. shonwa.
    2. shonua.
    3. shonesha.
    4. shonewa.
  5. Kamilisha methali:
    Ajidhaniaye kasimama
    1. miti yote huteleza.
    2. hafikilii mbinguni.
    3. aangalie asianguke. 
    4. huja kinyume...
  6. Chagua kauli yenye kiashiria radidi
    1. Nguo zizo ndizo za kina Rita.
    2. Mto huo huo ndio wenye mamba hatari.
    3. Tutawapelekea zawadi zizi hizi.
    4. Udongo huo nao ni wa nani?
  7. Fagio 10 001 kwa maneno ni fagio
    1. kumi elfu na mmoja.
    2. elfu kumi na moja.
    3. laki moja na mmoja. 
    4. laki moja na moja.
  8. Chagua kinyume cha; Ajuza alianika nguo jioni. 
    1. Shaibu alianua nguo asubuhi.
    2. Ajuza hakuanua nguo asubuhi.
    3. Shaibu hakuanua nguo jioni. 
    4. Ajuza alianika nguo jioni.
  9. Ni nomino gani inayoweza kuundwa kutokana na sifa -ema?
    1. Sema.
    2. Jema.
    3. Wema.
    4. Mema.
  10. Chagua sentensi yenye kivumishi cha pekee.
    1. Watu wengine hupenda kula kwa vijiko.
    2. Mtoto huyu naye ni mdogo.
    3. Abiria walioumia ajalini walikuwawanne tu.
    4. Mwanamke wa tatu kuwasilialikuwa Bi. Leo
  11. Mama alimwambia bintiye kuwa angefaulu angempa tuzo katika usemi halisi ni
    1. "Ukifaulu utanipa tuzo," mama alimwambia bintiye..
    2. “Ukifaulu nitakupa tuzo," Mama alimwambia bintiye.
    3. "Mama alimwambia bintiye,"  ukifaulu nitakuyla tuzo.
    4. “Nikifaulu utanipa tuzo," mana  alimwambia bintiye.
  12. Tambua matumizi ya ki.
    Tasha amekibeba kitoto chake.
    1. Masharti.
    2. Ngeli. .
    3. Udogo.
    4. kiwakilishi.
  13. Mama ameenda sokoni kwa wingi ni
    1. kina mama wameenda masokoni.
    2. mama wameenda sokoni.
    3. kina mama wameenda sokoni.
    4. mama wameenda masokoni.
  14. Kanusha:
    Ningepita ningetezwa.
    1. ningepita nisingetuzwa..
    2. nisingepita nisingetuzwa.
    3. nisingalipita nisingelituzwa.
    4. nisingelipita nisingalituzwa.
  15. Ni chombo gani cha usafiri kilicho tofauti?
    1. Teksi.
    2. Daladala.
    3. Lori,
    4. Meli.

Soma taarifa ifuatave kisha wilbu maswali 31 hadi 46.

             Ajira ya watoto ni kazi ambazo zinawatumia na kuwaathiri vibaya watoto kati ya miaka mitano na kumi na saba kwa namna fulani kama vile kiakili, kimwili hata kimakazi. Madhila yanayowakumba watoto katika ulimwengu wa ajira ya w duniani ni mengi.
             Sababu moja ya ajira ya watoto ni itikadi fulani katika jamii. Itikadi ni imani. fulani katika jambo fulani. Katika baadhi ya jamii, wazazi huzaa watoto wengi kwa minajili ya kuwatumia kuchuma. Wao huwalazimisha watoto hao kuajiriwa kuteka maji, kutema kuni, kufua nguo, shughuli za shambani miongoni mwa kazi nyingine nyingi. Waajiri huwapokea kwa mikono miwili kwa kuwa masharti ya kuwaajiri huwa nafinu..
             Sekta inayowaajiri watoto wengi ni ile ya nyumbani. Jambo la kusikitisha ni kuwa zaidi ya asilimia tisini ni wasichana. Hawa nao mara kwa mara hutendewa unyama na ukatili na waajiri wao. Wakati mwingine, hawalipwi mishahara.
             Duniani kuna visa vingi vya watoto kuingizwa katika shughuli za ukahaba na zile za kuchukuliwa video za ngono kwa malipo duni. Jambo hili limekithiri katika maeneo yenye shughuli za kitalii. Majiji tajika duniani nayo pia yana shughuli hizi. Isitoshe, watoto huhusishwa katika uchuuzi wa mihadarati.
             Hatari ni kuwa wasipoangamizwa na ulevi wanaouchưuza, hupoteza uhai, katika vita vya magenge. Uwezekano wa watoto hao kuambukizwa UKIMWI na magonjwa mengine ya zinaa huwa jw sana,
             Ni wazi kuwa njia moja na madhubuti ya kuangamiza jamii ni kuwaajiri watoto, Ustawi wa kiuchumi wa baadhi ya nchi za bara Asia unatokana na ukweli kuwa nchi hizi zinawatunza watoto wao, kizazi cha kesho, kizazi ambacho kimerithishwa elimu na maarifa ya kuendeleza na kukuza uchumi.
             Mataifa hayana budi kuungana kuzua mikakati ya kutokomeza ajira ya watoto., Hatua ya kwanza ni uongozi. Lazima serikali za nchi ziwajibike.

  1. Kwa mujibu wa aya ya kwanza, ni kweli kuwa
    1. watoto wanaoajiriwa huwa wamepita umri wa kuwa shuleni.
    2. huenda watoto wanaoajiriwa hawapotezi makao.
    3. baadhi ya watoto wanaoajiriwa hupata majeraha mwilini.
    4. ajira ya watoto huwadumisha.
  2. Madhila ni
    1. shida.
    2. maono.
    3. mawazo.
    4. maoni.
  3. Kifungu hiki hakidhihirishi kuwa 
    1. imani huchangia ajira ya watoto. kuangamizwa na
    2. ajira ya watoto ni chanzo cha mateso yao.
    3. ajira ya watoto hueneza uovu.
    4. uchumi wa nchi hukua kwa minajili ya ajira ya watoto. -
  4. Baadhi ya wazazi huwazaa watoto kwa kuwa wanawachukulia kama 
    1. mtaji.
    2. kitegauchumi. 
    3. riba.
    4. fola.
  5. Huenda waajiri wanapenda kuwaajiri watoto kwa kuwa
    1. wanataka kutumia pesa kidogo.
    2. kazi zao ni nyepesi.
    3. watoto hawana nafasi katika jamii.
    4. ni rahisi kuwalazimisha kufanya kazi.
  6. Jinsia kubwa ya waajiriwa katika kifungu hiki ni ile ya 
    1. kiume. 
    2. wasichana
    3. wavulana. 
    4. kike.
  7. Video za ngono huendeleza 
    1. maadili.
    2. uozo jamiini. 
    3. vizazi. 
    4. uadilifu.
  8. Watoto wanaochınıza dawa za kulevya  wanakodolewa macho na hatari ya
    1. UKIMWI.
    2. magonjwa mengine. 
    3. wahalifu.
    4. vita.
  9. Kuwaajiri watoto 
    1. ni kuendeleza ukuaji wa uchumi.
    2. hukosesha jamii wakuzauchumi. 
    3. hurithisha jamii uchumi ulionawiri. 
    4. ni kurithisha jamii maarifa.
  10. Methali murua kujumlishia aya ya mwisho ni 
    1. baada ya dhiki faraja. 
    2. mchumia juani hulia kivulini. 
    3. mchuma janga hula na wa kwao.
    4. kidole kimoja hakivunji chawa. 

Soma tagrifa ifuatayo kisha ujibu maswali 41 hadi 50.

             Raha na Tele walikuwa marafiki wa chanda na pete. Urafiki wao ulishinda hata udugu. Uchungu wa mmoja aliyeuhisi ni mwenzake. Waliishi katika mtaa wa Timayo na kusoma katika shule ya Matokeobora.
             Shuleni, walifanya bidii za mchwa. Mungu aliwajalia vichwa vyepesi. Raha alikuwa hodari katika somo la Kiswahili naye Tele alikuwa mweledi katika Sayansi na Kiingereza. Katika masomo haya, hakuna aliyeweza kuwapiku. Hata hivyo, katika mtihani wa mwisho wa muhula, Raha hakufanya vizuri katika somo la Kiswahili. Mwalimu alishindwa kusoma hati yake, jambo ambalo lilimpotezea alama kumi. Mawazo yake katika insha alikuwa ameyapanga vizuri lakini tatizo lilikuwa ni kukosa kuandika kila wazo katika aya yake. Tele naye alikuwa ameanguka katika Kiingereza kutokana na makosa yayo hayo. Mwalimu alishindwa kusoma mwandiko wake mbaya.
             Bwana Busara, mwalimu wao wa darasa, aliwaita afisini mwake ili kufahamu sababu zao za kuanguka. Walikiri kuwa wangeutilia maanani mwandiko wao. Waliahidi kufanya kila wawezalo kuirekebisha hati yao. Tele aliwashangaza walimu katika chumba chao cha shughuli rasmi aliposema bayana kuwa yeye hunakili somo la Hisabati kutoka kwa wenzake. Hilo lilikuwa jambo ambalo mwalimu hakuwa amelishuku.
             Mwalimu aliwaarabia kuwa ni kosa kunakili kazi za wengine. Hatimaye, mwalimu aliwashauri wasaidiane katika masomo yote kwa kuwa kila mmoja amejaliwa kipawa tofauti.
             Wanafunzi wale walifuata ushauri wa mwalimu kwa makini. Mwisho wa muhula uliofuata, Raha na Tele walifua dafu: Waliibuka washindi na kuwa na raha tele. Hati yao ikawa ya kupigiwa mfano kote shuleni.

  1. Kulingana na aya ya kwanza, ni kweli kuwa Raha na Tele 
    1. hawakuwa wakiishi katika mtaa mmoja. 
    2. walikuwa ndugu.
    3. walisomea shule tofauti.
    4. walikuwa marafiki wakubwa.
  2. Aliyekuwa stadi katika somo la Kiswahili alikuwa
    1. Tele.
    2. Tele na Raha.
    3. Raha
    4. Mwalimu.
  3. Mwandishi wa kifungu anasema kuwa 
    1. ingawa Tele na Raha walifanya vibaya, waliongoza katika darasa lao. 
    2. Tele na Raha walishindana katika darasa lao.
    3. Tele na Raha walikuwa watukutu
    4. mwalimu aliwapenda sana Tele na Raha.
  4. Kwa nini mwalimu alishindwa kusoma insha ya Raha?
    1. Hati hiyo ilikuwa ndogo.
    2. Mwandiko ulikuwa mbaya.
    3. Mwalimu hakujua kusoma.
    4. Herufi zilikuwa kubwa.
  5. Ni kwa nini mwalimu Busara aliwaita Raha na Tele afisini?
    1. Alitaka kuwaadhibu.
    2. Ili ajue sababu za kuanguka kwao.
    3. Alitaka kuwafunza kuandika kwa hati nadhifu.
    4. Ili kuwatuma nyumbani.
  6. Ni jambo gani ambalo mwalimu  hakuwa amelishuku? 
    1. Tele kunakili Hisabati.
    2. Raha kunakili Kiswahili. 
    3. Tele kufanya vizuri katika Sayansi. 
    4. Raha kuanguka katika Kiswahili.
  7. Chumba kinachorejelewa katika aya  ya tatu ni 
    1. msala.
    2. sebule.
    3. majilisi.
    4. ghala.
  8. Tele alikuwa
    1. mzembe.
    2. mwaminifu. 
    3. mjanja.
    4. mkora. .
  9. Kushinda kwa Raha na Tele katika mtihanini kulionyesha wazi
    1. walipuuza ushauri wa mwalimu. 
    2. walidharau ushauri wa mwalimu. 
    3. walikuwa werevu zaidi. 
    4. walitilia maanani ushauri wa  mwalimu;
  10. Walifua dafu ni sawa na
    1. waliendelea vizuri.
    2. walifanya bidit zaidi.
    3. walifanya uamuzi
    4. walifanikiwa. 

INSHA

Andika insha inayomalizika kwa naneno yafuatayo:
Zamani kidogo katika msitu wa Patapotea wanyama waliishi kwa amani na upendo. Walisaidiana katika mambo mengi. Siku moja ...........

Majibu

  1. A
  2. B
  3. C
  4. D
  5. B
  6. A
  7. C
  8. D
  9. A
  10. C
  11. B
  12. C
  13. A
  14. C
  15. D
  16. B
  17. B
  18. B
  19. A
  20. C
  21. B
  22. A
  23. A
  24. C
  25. A
  26. B
  27. C
  28. A
  29. B
  30. D
  31. C
  32. A
  33. D
  34. B
  35. A
  36. D
  37. B
  38. A
  39. B
  40. D
  41. D
  42. C
  43. A
  44. B
  45. B
  46. A
  47. C
  48. B
  49. D
  50. D

Swali la 1 hadi 5: Soma mazungumzo haya kisha ujibu maswall 1 hadi 5

G5ET2022EswaQ1cs2
Rehema: (Huku akiutoa mkoba wako mabegani) Mama umeshindaje leo?

Mama: Nimeshinda vyema sana, labda wewe mwanane.

Rehema: Nami pia.

Mama: Nenda basi ukafue sare. Nami naenda jikoni kuandaa chajio.

Rehema. Sawa mama. Nataka pia nifanye kazi ya ziada tuliyopewa na mwalimu.

  1. Mazungumzo haya yalifanyika wakati gani? 
    1. Asubuhi
    2. Mchana 
    3. Jioni
    4. Usiku
  2. Neno 'sare' kama lilivyotumika kwenye mazungumzo lina maana ya
    1. Nguo za sherehe
    2. Kaptura na shati
    3. Rinda na sweta
    4. Mavazi yanayovaliwa shuleni
  3. Mamake Rehema alikuwa na shughuli gani?
    1. Kuandaa chujio
    2. Kufanya kazi ya ziada
    3. Kuandaa chamcha
    4. Kuenda shambani
  4. Ni nani aliyempa Rehema kazi ya ziada?
    1. Mama yake
    2. Mwalimu wake
    3. Baba yake
    4. Rafiki yake 
  5. Kitendo cha Rehema kukubali kufanya kazi ya ziada aliyopewa kinaonyesha kuwa yeye ni
    1.  mtukutu
    2. mtundu
    3.  mtiifu
    4. mvivu

Swali la 6 hadi 10, Soma hadithi ifuatayo kisha ujibu maswali.

G5ET2022EswaQ2cs2

Ilikuwa likizo ya mwezi wa Aprili. Mimi na dada yangu Pendo tulihudhuria harusi ya shangazi yetu, Zainabu. Tulikuwa tumealikwa ili kubeba pete za bibi na bwana harusi, Watu wengi walihudhuria harusi hiyo ambayo ilikuwa ya kufana na kila mtu alitaka kuona shangazi yetu akifunga pingu za maisha na mpenzi wake Jabali.

Watu walifurahia kula keki na vyakula vya aina mbalimbali. Kulikuwa pia na vinywaji. Baada ya kufunga pingu za maisha shangazi yangu na mume wake Jabali walibebwa na ndege kuelekea Uarabuni. 

  1. Ni nani na nani walifunga pingu za maisha?
    1. Mimi na dadangu
    2. Pendo na dadake
    3. Zainabu na jabali
    4. Shangazi na Pendo
  2. Kila mtu alitaka kuona nani akifunga pingu za maisha?
    1. Shangazi
    2. Mjomba
    3. Mama
    4. Dada
  3. Bwana harusi alikuwa anaitwa nani? 
    1. Mpenzi
    2. Zainabu 
    3. Mume
    4. Jabali
  4. Baada ya harusi, mume na mke walienda wapi?
    1. Uaribuni
    2. Kwa ndege .
    3. Nyumbani 
    4. Pwani
  5. 'Kufunga pingu za maisha' ni aina gani ya tamathali?
    1. Nahau
    2. Tashbihi
    3. Methali
    4. Kitendawili

Swali la 11 hadi 15, Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 

G5ET2022EswaQ3cs2


Wanyama wanaofugwa huitwa mifugo. Wanyama hawa ni kama mbuzi, kondoo, ng'ombe, ngamia na punda. Wanyama hawa wana faida nyingi sana. Mfugaji huwakamua ng'ombe, ambao humpa maziwa ambayo humpa pesa nyingi akiyauza.

Maziwa pia hutumiwa kutengeneza siagi. Maziwa ni tamu sana, Kondoo hutupa sufi ambazo hutumiwa kutengeneza fulana. Maziwa ya mbuzi ni mazuri sana. Ngamia hutumiwa kutubebea mizigo. Maziwa yake pia hunywewa na watu wengine huamini kuwa ni dawa. Wanyama wote wanahitaji kutunzwa, Sharti waishi mahali safi na wapewe chakula cha kutosha ili wawe na afya nzuri.

  1. Wanyama wanaofugwa nyumbani huitwa
    1.  mifugo
    2.  Ng'ombe'
    3.  Jibini
    4. Sufi
  2. Ni mnyama yupi kati ya hawa hafugwi nyumbani?
    1. Ng'ombe
    2.  Mbuzi
    3. Kondoo
    4. Simba 
  3. Ni ipi si faida ya maziwa
    1. Hutupa pesa
    2. Kutengeneza siagi
    3. Kunywewa
    4. Kutengeneza sufi
  4. Ni mnyama yupi hutumika kubebea mizigo
    1.  Ng'ombe'.
    2. Kondoo
    3. Mbuzi
    4. Ngamia
  5. Anayewafuga wanyama huitwa _________________
    1.  Mtu
    2.  Mfugaji
    3.  Mfungaji
    4. Wavulana

Soma kifungu hiki kisha ujaze nafasi 16 - 20 kwa jibu sahihi.

Elimu ni kitu chenye umuhimu ____16____ kwetu. Kwanza elimu hutufanya tujue kusoma na ___17___ . Bila elimu hatuwezi___18___ wa wenzetu kwa njia ya kuandika au kusoma. Watu ___19___ hawajasoma hukumbwa na changamoto ___20___. Sharti sote tuipende elimu.

  1.  
    1. Kubwa
    2. mkumbwa
    3.  kikubwa
    4. mkubwa
  2.  
    1. kulia
    2. kuandika
    3. kuketi
    4. kucheka
  3.  
    1. kuwasiliana 
    2. kuwasilisha 
    3. kuwasiliwa
    4. kuwasilika
  4.  
    1. ambayo
    2. ambaye 
    3. ambamo 
    4. ambao
  5.  
    1. mingi
    2. nyingi 
    3. jingi
    4. wengi

Swali la 21 hadi 30. Chagua jibu sahihi. 

  1. Kanusha sentensi hizi: Alisoma hadithi.
    1. Hangesoma hadithi
    2. Hakusoma hadithi
    3. Hajasoma hadithi 
    4. Hatasoma hadithi
  2. Andika kwa wingi: Ndoo hii imejaa maji..
    1. Ndoo hizi zimejaa maji
    2. Ndoo haya yamejaa maji
    3. Mandoo hizi zimějaa maji
    4. Mandoo hizi zimejaa maji
  3. Kisawe cha barabara ni ___________
    1. chete
    2. lami
    3. njia
    4. soko
  4. Tegua vitendawili hivi: Nyama nje ngozi ndani
    1. Firigisi
    2. Muwa
    3. Mkate
    4. Ndizi
  5. Kamilisha methali hizi: Kidole kimoja hakivunji ______________________
    1. kidole
    2. chawa
    3. dawa
    4. mto
  6. Tumia kimilikishi '-ake'  ipasavyo:Mtoto analilia kalamu 
    1. yake 
    2. lake 
    3. chake 
    4. vyao 
  7. Jibu la 'Alamsiki" ni
    1. alamsiki
    2. vyema
    3. aheri
    4. binuru
  8. Kikundi cha matunda huitwa
    1. pakacha
    2. mtumba
    3.  bumba
    4. numbi 
  9. Andika kwa tarakimu 
    Elfu kumi na moja
    1. 11000
    2. 10001
    3.  1001
    4. 1100
  10. Kitendo cha kupasha chakula moto
    1. kukanza
    2. kupika
    3. kuinjika
    4. kuoka 

INSHA

Andika insha kuhusu;

LIKIZO YA KUPENDEZA

MARKING SCHEME

  1. C
  2. D
  3. A
  4. B
  5. C
  6. C
  7. A
  8. D
  9. A
  10. A
  11. A
  12. D
  13. D
  14. D
  15. B
  16. D
  17. B
  18. A
  19. D
  20. B
  21. B
  22. A
  23. C
  24. A
  25. B
  26. A
  27. D
  28. A
  29. A
  30. A

Maswali 

Soma vifungu vifuatavyo. Vina nafasi 1 mpaka 15. Kwa kila nafasi umepewa majibu manne hapo. Jaza kila pengo kwa kuchagua jawabu lifaalo zaidi.

Amani ni uwepo wa hali     1    utulivu katika eneo fulani. Nchi     2     na amani     3     kichumi      4     raia wake huishi    5    . Ni jukumu la kila kutetea hali ya amani kwa vyovyote vile.     7     hatuwezi kuwaachia viongozi wa kidini na vyombo vya usalama pekee    8     wajibu huu muhimu.

  A B C D
1  na   wa   ya  kwa 
2  isiokuwa  kuskokuwa  lisilokuwa  isipokuwa
3  haiathiriki tu  huathirika tu   ikiathirika tu  itaathirika tu
4  mbali na  bali pia   ilhali  angaa
5  roho mkononi  shingo upande    mkono kinywani  moyo kifuani
6  mlowezi  mhaini   mdhamini  mzalendo
7  Papo kwa papo kamba hukata jiwe  chelewa chelewa utapata mwana  si wako   Kingana kinga ndipo moto  Hiari yashinda utumwa
8  kuutekeleza kuutelekeza  kuuteketeza  kuuelekeza


Sherehe zilihudhuriwa na     9    watu. Nyimbo za kitamaduni zilitamalaki kote    10           11     ngoma kwa ustadi mkubwa. Vijana wa shule      12       mashairi yenye mishororo mitatu, yaani     13      . Sherehe zilifana sana. Hata baada ya    14     niliondoka nikijivunia utamaduni wa jamii zetu. Ilikuwa sherehe ya    15   

  A B C D
9  kigaro kikubwa cha   umayamaya mkubwa wa   genge kubwa la  msoa mkubwa wa
10  Masogora  Malenga   Wajumu  Wazegazegà
11   wakicheza  wamecheza   walicheza  wangecheza
12   walilonga  walitamba   walisimulia  walighani
13   tathnia   thuluthi   tathlitha  tarbia
14   kujumuika   kufumukana   kutangamana  kufungamana
15   ndovu kumla mwanawe  nyani kuvaa miwani   mbwa apige mswaki  lila na fila kutangamana


Kuanzia swali la 16 puku 30, jibu kila swali kulingana na maagizo uliyopewa

  1. Chagua sentensi isiyoonyesha hali ya masharti
    1. Ungefika mjini ungejionea mambo mengi
    2. Mtoto akielekezwa vyema atakuwa mwadilifu
    3. Kikulacho ki nguoni mwako.
    4. Mimea ingalinyunyiziwa maji ingalinawiri
  2. Ainisha maneno yaliyoanagziwakatika sentensi ifuatayo:
    Wengi wamekuwa wakiharibu misitu kiholela.
    1. kiwakilishi, kivumishi
    2. kivumishi,kielezi
    3. kivumishi, kiwakilishi
    4. kiwakilishi, kielezi
  3. Andika wingi wa sentensi ifuatayo:
    Uwele uliovunwa utahifadhiwa katika ghala.
    1. Ndwele zilizovunwa zitahifadhiwa katika maghala.
    2. Uwele uliovunwa utahifadhiwa katika ghala.
    3. Mawele yaliyovunwa yatahifadhiwa katika ghala.
    4. Mawele yaliyovunwa yatahifadhiwa katika maghala.
  4. Chagua maelezo yaliyo sahihi.
    1. Bambo ni fimbo ya kutembelea lakini pambo ni kitu kinachoongeza uzuri.
    2. Tanga ni mkutano wa kupanga mazishi lakini danga ni maziwa ya kwanza ya myama aliyezaa.
    3. Kombo ni kukosa kunyooka lakini gombo ni sura moja ya kitabu.
    4. Zihi ni nguvu ya kufanya kazi lakini sihi ni hali ya kuwa na afya.
  5. Orodha gani ina msamiati wa aina moja.
    1. buli, uteo, kumbwewe
    2. zuhura, mirihi, almasi
    3. kekee, bisibisi. pimamaji
    4. kiwanja, kuli, plau
  6. Tegua kitendawili kifuatacho:
    Ana mikono lakini hawezi kushika kitu.
    1. Konokono
    2. nyuni
    3. maji
    4. upepo
  7. Buda ni kwa ajuza ilhali beberu ni kwa
    1. kikwara
    2. mbarika
    3. mtelea
    4.  mtamba
  8. Chagua kitenzi chenye kiwakilishi tu cha mtenda
    1. Tutawatembelea
    2. Alitujulisha
    3. Walituona
    4. Ulitutambulisha
  9. Ni sentensi gani iliyo katika wakati uliopita hali ya kuendelea?
    1. Mjomba alikuwa amebeba kikapu chenye matunda.
    2. Mwanahamisi atakuwa akiliwakilisha eneo lake.
    3. Juma alikiona kigari hicho kilipopita.
    4. Shemeji alikuwa akifua nguo zake nilipofika
  10. Ni sentensi ipi iliyoakitishwa ipasavyo?
    1. Shughuli zote, zile ulizotuachia, vimekarnilika.
    2. Mwalimu alituita ofisini mwake: alitaka kutushauri.
    3. "Kesi hii." alisema mlalamishi. "Imechukua muda mrefu."
    4. Wageni - wote wale - walioalikwa wamewasili.
  11. Kanusha: Mtoto akilelewa vyema atakuwa mwadilifu.
    1. Mtoto akilelewa vyema hatakuwa mwadilifu. 
    2. Mtoto asiolelewa vyema hatakuwa mwadilifu.
    3. Mtoto asipolelewa vyema hatakuwa mwadilifu.
    4. Moto asipolelewa vyema atakuwa mwadilifu.
  12. Ni sentensi gani iliyotumia karibu ya nusura?
    1. Maguri yaliegeshwa karibu na maktaba.
    2. Karibu Orenge aibuke mshindi wa mbio hizo. 
    3. Mkutano ulikuwa wa karibu watu hamsini?
    4. Siku ya michezo iko karibu kufika.
  13. Akisami 3/8 kwa maneno ni
    1. thuluthi nane
    2. khumusi tatu
    3. thumni tatu
    4. thuluthi tatu
  14. Nahuu gani imeambatanishwa ipasavyo na maana yake.
    1. Kula debe - aibika kwa kukosa kitu.
    2. Kula kisogo-kujifanya humwoni mlu.
    3. Piga shoti- pata hasara katika jambo.
    4. Piga taswira - eleza mtu ukweli.
  15. Sentensi ifuatayo imetumia tamathali gani za usemi?
    Timu hiyo ni jogoo, hufunga mabao kumi kila dakika.
    1. tashbihi, kinaya
    2. taswira.chuku
    3. sitiari, kinuya
    4. sitiari chuku

Soma makala yafuatayo kisha ujibu maswali kuanzia nambari 31 mpaka 40

            Pasi alipojiunga na shule yetu, wengi tulimchukulia kama kijana wa kawaida tu aliyeletwa shuleni na kiu ya masomo. Sikuliona lolote la ajabu kwake kwani kimo, umri na hata sura yake illifanana na zetu kama shilingi kwa ya pili. Uwezo wake masomoni ulikuwa wa wastani kwa hivyo sikumchukulia tishio lolote kwa nafasi yangu ambapo nilikuwa na kifuambele wakati wote. Sio kwamba nilikuwa na kinyongo naye ila uhusiano wetu ulikuwa vuguvugu tu.
           
Kwa baadhi ya wanafunzi, Pasi alikuwa muujiza wa kame hii. Madhali alitoka mjini, wengi waliajabia waledi wake wa lugha ya kimombo na lugha ya vijana ambayo ni mseto wa Kiswahili. KIngereza si lugha ya mama. Hata mimi binafsi nilijiona kama limbukeni mbele yake hususan kwa kuwa nilisitasita wakati wa kunena nilipojaribu kutema msamiati mwafaka wa kutumia. Wengi tulijitahidi kutumia Kingereza kwa ufasaha ilimradi tumridhishe Pasi. Nililobaki kujivunia zaidi ni ugwiji wangu wa Kiswahili ambuo niliuonea fahari siku zote.
            Si hayo tu yaliyowapumbaza wengi kumhusu Pasi. Maarifa yake kuhusu filamu mbalimbali, vifaa vya kidijitali na vipindi vya runingani hayakuwa na mshindani. Wakati wa buraha na hata katika haadhi ya vipindi vya masomo, wanafunzi wengi walimzingira jinsi siafu wamzungukavyo mdudu mfu kwani hawakusema wasemao mtegemea nundu haachi kunona? Jitihada za kiranja wa darasa za kuwatuliza ziliambulia kidole gutu. Hapo ilibidi niingilie kati nikawakumbusha kuwa mwangata mbili moja humponyoka. Wengine wakanitupia jicho upembe lakini walipoona nimesimama kidete wakarudi kwenye madawati yao.
            Haukupita muda mrefu tulipoanya mtihani wetu wa kaatikati ya muhula. Wanafunzi wengi hawakuweza kutimiza malengo yao. Kuna wale waliojiasa wakaanza kuinamia cha mvunguni. Hata hivyo, asilimia kubwa ilijitia hamnazo kucheza ngoma watakazo. Hawa walikuwa chombo cha kuzama ambacho hakina rubani.
Pasi aliwapa siri mpya ya kukabiliana na hali yao. Idadi ya wafuasi wake sasa iliongezeka maradufu. Kila mara alipokuwa nje ya darasa, aliandamwa kama imamu na maamuma wake. Hapo alijiona kama jemedari mwenye jeshi kubwa. Wafuasi hawa walishaanza kuigiza ile lugha ya kiongozi wao. Matokeo yao nayo yaliendelea kudidimia dididi japo hakuna kati yao aliyeonekana kujali togo wala jando.
            Mambo yalipomfikia mwalimu wa darasa kooni, alikata shauri kupeleleza kiini cha hali hii. Uchunguzi wake ulibaini kwamba Pasi na genge lake lilikuwa likibugia dawa haramu. Alimfikishia kinara wa shule taarifa hiyo naye hakusita kuwaita wavyele wa vijana hawa. Kwa kuelewa kuwa mbiu ya mgambo ikilia kuna jambo, wazazi walirauka na kufika hata kabla ya wakati waliopangiwa. Vijana waliitwa kadamnasi wakasomewa mashtaka ambayo walikiri kwa fedheha. Ungaliwaona walivyoshusha nyuso kwa tua usingalikosa kuwaonea shufaka.
            Kikao kilipomalizika ilipitishwa kwamba idara ya ushauri nasaha iwashughulikie vijana hawa. Hapo ndipo liliponijia wazo la kuanzisha kilabu cha ushauri wa marika shuleni. Amini usiamini! Pasi na wafuasi wake ndio waliokuwa wafuasi wa kwanza wa kilabu kile waliamua kutupa jongoo na mti wake. Hata ninapovuta taswira na kuona hatua zilizopigwa hadi kulikweza jina la shule yetu kileleni, fahari hunivaa hata nikajipata nikishusha pumzi kwa bashasha.

  1. Chagua jibu sahihi kulingana na aya ya kwanza
    1. Uwepo wa Pasi katika shule ya msimulizi uliwashangaza wengi
    2. Sare na umri wa Pasi ulimfanya msimulizi kumpuuza Pasi
    3. Pasi hakuweza kufanya vyema katika masomo yake shuleni.
    4. Kuja kwa Pasi hakukuathiri utendaji wa msimulizi darasani.
  2. Uhusiano wetu ulikuwa vuguvugu tu ndiko kusema.
    1. Msimulizi nu Pasi hawakuweza kupatana.
    2. Uhusiano wa Pasi na msimulizi ulikuwa wa kawaida
    3. Msimulizi alihofia nafsi yake kunyakuliwa na Pasi.
    4. Uhusiano wa Pasi na msimulizi ulikuwa motomoto.
  3. Maelezo yapi ni kweli kuhusu Pasi kwa mujibu wa kifungu hiki?
    1. Alikuwa na welewa mzuri ya Kiingereza, Kiswahili na lugha ya mama.
    2. alikuwa bingwa wa Kiswahili na teknolojia ya kisasa.
    3. Alikuwa na ujuzi wa kidijitali licha ya udhaifu katika lugha ya Kiswahili.
    4. Alikuwa mwenye bidii licha ya kutofanya vyema masomoni.
  4. Si kweli kusema kuwa,
    1. msimulizi alikuwa kielezo darasani kwa mambo yote.
    2. zipo nyakati ambapo msimulizi alijiona duni mbele ya Pasi.
    3. wale waliompuuza Pasi hawakuathirika masomoni.
    4. msimulizi alikuwa mweledi wa lugha ya Kiswahili.
  5. Methali mtegemea nundu haachi kunona ina maana kuwa
    1. waliomfuata Pasi waliishia kufanya vibaya darasani
    2. waliomfuata Pasi walijifunza mengi kuhusiana na teknolojia. 
    3. waliompuuza Pasi walipoteza nafasi ya kuuona ukakamavu wake.
    4. waliompuuza Pasi walijikosesha nafasi ya kujiimarisha kwa vifaa vya kidijitali.
  6. Msimulizi
    1. hana marafiki darasani mwake.
    2. anaogopwa na wanafunzi kwa ukali wake.
    3. alikuwa kiranja wa darasa lake.
    4. ni mwenye kipawa cha uongozi.
  7. Baada ya mtihani wa katikati ya muhula.
    1. Msimulizi na wenzake hawakutimiza malengo yao.
    2. Pasi na baadhi ya wanafunzi walibadili hulka zao.
    3. Wanafunzi waliotambua kosa lao walianza kujibidiisha..
    4. Waliotia masikio nta walianza kujiimarisha
  8. Wazazi wa vijana waliohusika
    1. walijua umuhimu wa kuziba ufa. 
    2. ni wachelea wana kulia.
    3. wanakataa mwito bali si waitiwalo.
    4. wamepuuza malezi bora ya wana.
  9. Jambo linalomtia fahari mwandishi wa kifungu hiki ni
    1. kujiona akiwa kidede katika darasa lake.
    2. mchango wake katika kuinua hadhi ya shule.
    3. idadi ya vijana waliojiunga na kilabu chake.
    4. hatua alizochukua za kuripoti maovu.
  10. Neno kiini jinsi lilivyotumika lina maana ya,
    1. moyo wa kitu.
    2. undani wa jambo.
    3. chembechembe za kitu. 
    4. matokeo ya hali.

Yasome makala hawa wanaofuata kishu wiibu maswali kuanzia namba 41 mpaka 50

            Zaraa ni uti wa mgongo wa mataifa mengi ikiwemo Kenya. Viwanda vingi nchini hutegemea kilimo kupata malighafi yake. Aidha, taifa haliwezi kujilisha ikiwa shughuli za kilimo zitapewa mgong.  Licha ya umuhimu wa sekta hii, mkulima, ambaye ndiye nguzo muhimu, anaendelea kukabiliwa na matatizo atinati yanayokwamisha juhudi zake.
            Mojawapo ya matatizo yanayomzonga mwanazaraa ni ukosefu wa ushauri unaohitajika. Wataalamu wanaotarajiwa kumshauri mkulima kuhusu nija bora za kuzalisha na kuongeza pato lake ni haba akilinganishwa na idadi ya wale wanaohitaji nasaha yake. Walioko nao wanakwamishwa na mambo tofauti. Mathalani, utawapata hawaendi nyanjani ili kukutana na wakulima kwa kuwa hawana usafiri. Iwapo usafiri upo, huenda petroli ikawa ni kizungumkuti.
            Halikadhalika baadhi ya wataalamu huwa ni walaza damu na mafisadi. Kuna wale wanaofika ofisini na kushinda kutwa nzima wakisoma magazeti huku wakijaza mirabu, wakicheza bao au karata. Kuna wale ambao huangika koti au sweta kitini ili waonekane kuwa bado wapo na kisha kutokomea kuenda kushughulika masuala yao ya kibinafsi yanayohusu ndewe wala sikio kazi waliyoajiriwa kufanya.
            Ukosefu wa sera mwafaka kuhusa ardhi nao ni suala jingine linalotatiza kilimo nchini. Serikali haijaweka sera mahsusi kuhusu matomizi ya ardhi.  Waja wengi huongozwa na ta jamaa zao. Taratibu hizi kupendekeza ugawaji wa ardhi kwa minajili ya urithi kulingana na warithi waliopo. Si ajabu kuwa kote nchini ardhi inayofaa kwa kilimo imekatwakatwa vipande vidogovidogo ambavyo haviwezi kuwa na faida kwa zaraa.
            Kushindwa kwa mkulima kuongeza virutubishi ardhini ni changamoto nyingi inayokabili kilimo nchini. Ulimaji wa kile kipande miaka nenda miaka rudi minghairi ya kukipa nafasi ya kupumzika huufanya udongo kupoteza virutubishi muhimu vinavyohitajika na mimea. Ili kutatua tatizo hili, wakulima wengi hukimbilia mbolea za kisasa ambazo badala ya kuwasaidia huwaongezea madhila. Mbolea hizi zinatumbulika kuchangia uchafuzi wa mchanga na ardhi.
            Mabadiliko ya hali ya anga yamemfanya mkulima kushindwa kupanga wakati anaotakiwa kutayarisha shamba, kupanda, kupalilia, kunyunyizia dawa na kadhalika. Mvua imekuwa adimu. Badala yake panakuwa na vipindi virefu vya kiangazi ambavyo huathiri bidii za mkulima. Maji nayo yanaendelea kupungua na mkulima hawezi kukimu mahitaji ya unyunyiziaji wa maji shambani.
            Maradhi pamoja na wadudu waharibifu kama vile viwavi, kupe, na mbung'o ni changamoto nyingine inayotatiza juhudi za mkulima nchini. Haya hupunguza uzalishaji katika kilimo au wakati mwingine kupunguza mimea au mifugo wao.
            Mbali ya haya ukosefu wa chete, matatizo ya uchukuzi, gharama ya juu ya uzalishaji na mashindano tobana na bidhaa za nje ni changamoto kubwa. Mkulima wa Kenya anahitaji msaada wa dharura ili aweze kunyanyua kilimo. Lau haya hayatafanyika, uchumi wetu utaendelea kudidimia

  1. Maneno, zaraa ni uti wa mgongo wa taifa yana maana kuwa
    1. kilimo kimepewa kipaumbele nchini.
    2. umuhimu wa kilimo unajulikana kote nchini.
    3. kilimo kinategemewa sana nchini.
    4. manufaa ya kilimo yanaendelea vyema nchini.
  2. Viwanda vinahusianaje na kilimo nchini?
    1.  Mazao ya shambani huishia kupelekwa viwandani.
    2. Mali ya kuundia bidhaa mbalimbali hukuzwa mashambani.
    3. Viwanda vya kuundia bidhaa aghalabu hujengwa mashambani.
    4. Mbegu zinazokuzwa mashambani huhifadhiwa viwandani.
  3. Chagua kauli sahihi kulingana na hii nakala
    1. Njia mbovu za usafiri zina madhara kwa kilimo.
    2. Kuwepo kwa vipindi vya kiangazi ni balaa kwa mkulima.
    3. Maafisa wote wa nyanjani hawana uwajibikaji.
    4. Ufisadi ukikomeshwa matatizo yote yataisha.
  4. Mwandishi anapendekeza sera ya ugavi wa ardhi iwe;
    1. waja wote wagawiwe viwango sawa vya ardhi.
    2. ardhi igawanywe vipande vidogovidogo ili viendeleze upesi.
    3. watu wakiuke tamaduni zao ili wagawiwe ardhi.
    4. vipande vikubwa vya ardhi vitengwe ka minajili ya kilimo.
  5. Yote haya hupunguza rotuba ardhini isipokuwa
    1. kulima shamba moja kwa bidii mwaka baada ya mwaka.
    2. matumizi ya mbolea vinazotoka viwandani kwa wingi.
    3. kuzingatia njia za utaalamu wa kilimo
    4. kumomonyoka wa udongo katika sehemu husika.
  6. Uhaba wa mvua kwa kawaida huchangia
    1. mafuriko
    2. kiangazi
    3. vuli
    4. ukame.
  7. Upi ni utaratibu mwafaka wa matayarisho shambani?
    1. Kupanda, kulima, kupalilia, kuvuna.
    2. Kuvuna, kulima, kupanda, kupalilia
    3. Kulima, kupanda, kupalilia, kuvuna.
    4. Kapalilia, kupanda, kulima, kuvuna.
  8. Lipi halijatajwa kama tatizo mojawapo la mkulima?
    1. Ukosefu wa soko la mazao.
    2. Kutatizwa na wadudu waharibifu.
    3. Kubadilika kwa utaratibu wa majira.
    4. Uhaba wa bidhaa za masoko ya nje.
  9. Kulingana na aya ya mwisho, mwandishi anasema kuwa,
    1. sharti wakulima waungane kuimarisha kilimo. 
    2. wakulima wakipigwa jeki uchumi utaimarika.
    3. kilimo kimechangia kudorora kwa taifa letu.
    4. wakulima watafute njia mbadala za kusaka riziki.
  10. Neno kukimu lina maaya ya
    1. kutosheleza
    2. kupata
    3. kununua
    4. kuhifadhi

INSHA 

Umepewa dakika 40 kuandika insha yako. Malizia insha kwa maneno yafuatayo huku ukiifanya iwe ya kusisimua zaidi. 

..................... Ama kweli sherehe hiyo ilifana sana; kila mmoja aliondoka akisimulia matukio ya siku hiyo.

Majibu

  1. C
  2. D
  3. A
  4. B
  5. A
  6. D
  7. C
  8. A
  9. B
  10. A
  11. C
  12. D
  13. C
  14. B
  15. A
  16. C
  17. D
  18. D
  19. A
  20. C
  21. B
  22. B
  23. A
  24. D
  25. A
  26. B
  27. C
  28. C
  29. A
  30. D
  31. D
  32. B
  33. C
  34. A
  35. B
  36. D
  37. C
  38. A
  39. B
  40. B
  41. C
  42. B
  43. A
  44. D
  45. C
  46. D
  47. C
  48. D
  49. B
  50. A

Maswali

Soma vifungu vifuatavyo kisha ujibu maswali 1 - 15 ukitumia jibu sahihi

Mtoto    1    mvulana    2      umri wa miaka kumi na mitano    3    na simba katika     4     cha Gakoigo karibu na mji wa Nairobi mnano Jumamosi wiki    5    kulingana na kituo cha polisi cha Wema. Mkasa huo ulitokea nyumbani kwa Bwana na Bi. Stano.     6    mtoto huyu    7    mkasa huo alisema kuwa    8    ya kula pamoja    9     , aliondoka kwenda katika chumba cha kulala hatua hamsini kutoka nyumbani kwa wazaziwe.

  A B C D
1  moja   mmoja  umonja  monja
2  chenye  wenye  yenye  mwenye
3  alishambulia  alishambuliwa  alimshambulia  alishambua
4  kitongoji  mji  kitongojini  kijijini
5  kesho  leo   jana   ijao
6  Mamake  Mamaze  Mamaye   Mamao
7  akasimulia  akisimulia  akipeana  akitowa
8  badala  baada  baadhi  baadaye
9   staftahi  kishuka  chajio  msosi


Ama kweli, zaraa    10    uti wa mgongo wa taifa     11    Kamwe hatuwezi kuishi bila kutia chakula   12    tumboni. Chakula hiki    13    hutokana na kilimo. Yafaa vijana    14     kuhusu umuhimu wa kilimo ili    15    kwa hamu kuu.

  A B C D
10  ndio  ndicho  ndiyo  ndilo
11  yetu  letu  zetu  mwetu
12  yeyote  chochote  lolote  yeyote
13  naye  nalo  nacho  nayo
14  washurutishe   wakatiliwe  wahukumiwe  wahamasishwe 
15  wakikumbatie   walikumbatie   wamkumbatie   wazikumbatie 


Kutoka swali la 16 hadi 30. jibu kila swali

  1. Mtu akisema kisu hiki ni wembe, maana yake
    1. kidogo
    2. butu
    3. kizee
    4. kikali
  2. Jaza pengo kwa usahihi;
    Mkutano ulihudhuriwa na watu wengi sana.
    Yaani wake _______ wanaume, 
    1. na
    2. pamoja
    3. kwa
    4. pa
  3. “Nilikuona jana.' Sentensi hii inaonyesha kuwa kulingana na maagizo. aliyeonwa ni nani? 
    1. Yeye
    2. Wewe
    3. Mimi
    4. Nyinyi
  4. Maji yaliyoganda na kuwa magumu kama jiwe  huitwa;
    1. mvuke
    2. mangati
    3. theluji
    4. barafu
  5. Kitenzi 'choka' katika kauli ya kutendesha  kitakuwa;
    1. chokwa
    2. chosha
    3. chokesha
    4. chokea
  6. Kanusha sentensi.
    Wewe umekuja.
    1. Wewe hujakuja.
    2. Wewe haujaja.
    3. Wewe hujaja.
    4. Wewe haujakuja
  7. Milioni tatu, mia tatu na thelathini elfu, mia sita na tisa kwa tarakimu itakuwa;
    1. 3330609
    2. 3300906
    3. 3030609
    4. 3303699
  8. Mtaalamu aliye na ujuzi mkubwa wa utengenezaji wa barabara anaitwa;
    1.  mhasibu
    2. mhandisi
    3. mhazili
    4. mhazigi
  9. Kipini huvaliwa kwenye; 
    1. uti wa pua
    2. sikio 
    3. shingo
    4. pua
  10. Chagua sentensi ambayo imetumia kivumishi  kisisitizi kwa usahihi.
    1. Viti vivi hivi ni vya wageni
    2. Watu hawa hawa nawajua
    3. Matunda haya yaya yameiva
    4. Vyungu zizi hizi ni ghali
  11. Kamilisha methali;
    Usitukane wakunga;
    1. kabla ya kuvuka mto
    2. na kizazi kingalipo
    3. usije ukafa mzigana 
    4. kabla ya kukata mbeleko
  12. Mke wa mjomba huitwa; .
    1. mbiomba
    2. mkwarima
    3. mkemwenza
    4. mkaza mjomba
  13. Kanusha sentensi hii;
    Ningemsaidia angefurahi.
    1. Singemsaidia asingefurahi
    2. Singemsaidia asingefurahi
    3. Ningamsaidia asingefurahi
    4. Nisingemsaidia asingefurahi
  14. Jaza pengo kwa usahihi;
    Wanafunzi ______  walifanya mtihani vizuri.
    1. kumi
    2. wasaba
    3. tano
    4. wakumi
  15. Andika sentensi kwa udogo;
    Mtoto yule mdogo analia.
    1. Kitoto yule mdogo analia.
    2. Kitoto kile kidogo analia.
    3. Kitoto kile kidogo kinalia
    4. Katoto kale kadogo kanalia

Soma kifungu hiki kisa wjibu maswali 31 - 40.

           Ni jambo la kusikitisha mno tunapoona jinsi vijana wanavyojitumbukiza katika janga la kutumia au kuuza mihadarati kwani vijana ndio nguzo na matarajio ya taifa lolote.
           Ni matarajio ya umma wowote kuwakuta vijana wakitumia nguvu zao katika kuimarisha na kulijenga taifa badala ya kuzama katika shughuli za dawa za kulevya.
           Wimbi hili la kutumia mihadarati limeingia kwa kasi kubwa na yote ni kwa sababu ya uhaba wa kazi, ukosefu wa mwelekeo na wa maongozi kwa vijana hawa. Zaidi ya hayo, wale matajiri walafi ndio wanaowapotosha vijana kwa kuwaingiza katika janga la kuuza mihadarati. Vijana hawa wanakubali kuwa
makala wa matajiri wenye uroho. Hii ni kwa vile wanavutiwa na malipo ya juu wanayolipwa hasa wakilinganisha wepesi wa kazi hizo na pato lake.

           Bila shaka muuza mafuta mazuri lazima ajipake ili kuwavutia wanunuzi. Vivyo hivyo, muuza mchuzi inambidi kuonja kukolea kwa chumvi ili kuhakikisha kuwa mapishi ni ya hali ya juu. Lazima atumie angalau kwa kiasi kidogo mwanzoni kabla ya kitendo hicho kuwa ni uraibu na ada asiyoweza kuiepuka kwa hali yoyote ilivyo.
           Vijana ni rasilimali kuu kwa nchi na jamii yoyote kuwaacha kupotea katika uraibu huu mikononi mwa mabepari walafi na waroho ni kama kuwakubalia kuwa mshumaa.
           Visa vya vijana waliojiangamiza wenyewe, kama afanyavyo pweza anapokaangwa, ni vingi na vya kuhuzunisha. Wamemalizika wakiwa hohehahe na mwishowe tutakuwa na taifa la mbumbumbu na maamuna lisilokuwa na mawazo wala msimamo.

  1. Mwandishi anasikitika kwa sababu;
    1.  ya matumizi na uuzaji wa mihadarati
    2. mihadarati ni ghali
    3. vijana wanapotea
    4. ya ugonjwa unaoenea
  2. Mihadarati ni;
    1. dawa za kulevya
    2. sigara b
    3. angi
    4. ulevi
  3. Matarajio ya taifa lolote kwa vijana ni; 
    1. kujenga taifa
    2. kusambaza mihadarati
    3. kuhujumu taifa
    4. kutumbukia katika mihadarati
  4. Vijana wanaingizwa katika shughuli za kuuza  mihadarati na;
    1. polisi 
    2. wazazi
    3. viongozi
    4. matajiri
  5. Ipi si sababu kuu ya vijana kutumia mihadarati?
    1. Ukosefu wa maongozi
    2. Ukosefu wa elimu
    3. Marafiki wabaya
    4. Uhaba wa kazi
  6. Vijana wanakubali kuuza mihadarati kwa sababu ya;
    1. kuipenda kazi hiyo 
    2. kulazimishwa
    3. kutoroka kazi
    4. malipo mazuri
  7. Ni kina nani kati ya hawa wanaowaingiza vijana katika  ulanguzi wa mihadarati?
    1. Wakwasi wenye mate ya fisi
    2. Marafiki ambao ni kielelezo bora
    3. Fakiri wasiokuwa na mbele wala nyuma
    4. Watu wa hirimu yao
  8. Maana ya 'uraibuni' ni;
    1. kuharibu jambo
    2. kupendelea jambo au kitu 
    3. kujaribu mara kwa mara
    4. kupendelea kitu kizuri
  9. Kukubali kuwa mshumaa inamaanisha;
    1. kujisaidia binafsi 
    2. kupambana na wengine
    3. kupoza wengine
    4. kutumiwa kufaidi wengine
  10. Methali inayomhusu pweza makala haya katika inasema 'umekuwa pweza ......'
    1. huogopi mtu
    2. huwezi kukosa ulipendalo
    3. waishi baharini tu
    4. wajipalilia makaa

Soma taarifa ifuatayo kisha ujibu maswali 41 hadi 50.

           Nilizaliwa na kulelewa katika familia iliyotajika. Baba yangu Mlajasho alikuwa tajiri wa mali na moyo. Mimi na ndugu yangu mdogo hatukujua maana ya uhitaji kwani baba alitukidhia mahitaji yetu yote. Nyumbani mwetu kila siku mlishiba na kutapika watu wa kila sampuli waliokuja kulilia hali kwa baba. Baba aliwasabilia kwa mengi. Kuna waliopewa ruzuku mbalimbali za vyakula, kuna waliopewa vibarua mashambani na waliofanya kazi pale nyumbani.
           Almuradi kila mwanakijiji alifaidika kutokana na mkono wazi wa baba. Ndugu yangu mdogo hakuisha kuwabughudhi waja hawa na kuwaita waegemea nundu.
           
Siku zilisonga na kupita kama maji ya mto, hata nikajipata katika shule ya msingi. Niliyakumbatia masomo yangu kwa hamu kubwa. Sikuwa na wakati wa kufanya ajizi, kwani baba pamoja na pato lake nono hakuwahi kudekeza hisia za ugoigoi. Nasi ilibidi tufuate nyayo zake, kwani mwana akibebwa hutazama kisogo cha nina. Nilifanya mtihani wangu wa darasa la nane na kuvuna nilichopanda. Asubuhi baada ya kutangazwa kwa matokeo ya mtihani huo niliamshwa na sauti ya “pongezi mwanangu,” kutoka kwa baba. Baba alikuwa amebeba gazeti la siku hiyo, usoni amevaa tabasamu kubwa. Sikuamini maneno yake. Nilimnyang'anya gazeti na ikawa kweli mwenye macho haambiwi tazama. Nilikuwa mwanafunzi bora nchini. Nilijiunga na shule mojawapo ya kitaifa.
           Siku nilipokuwa kizingitini cha lango la shule ya kitaifa ya Tindi ndipo maisha yangu yalipoanza kuingia ufa.Nilikutana na Tamasha, mwanafunzi mchangamfu na mcheshi. Alijitambulisha kuwa alisomea shule iliyokuwa jirani na ile yangu ya msingi. Urafiki shakiki ukazaliwa kati yake nami. Tukawa daima tunaandamana. Hayo hayakunitia shaka, kwani Tamasha, alinihimiza kila mara nitie bidii masomoni. Hata hivyo, jinsi siku zilivyosongea ndivyo tabia yake halisi ilivyonibainikia.
Jioni moja Tamasha alikuja chumbani mwangu akiwa amebeba unga aliouita dawa ya homa, Aliniambia ibu kutibu homa ambayo ilikuwa imenikaba kwa siku ayami. Nami kwa kutotaka kumvunja rafiki yangu, nikachukia unga huo na kuutia kinywani; ingawa kwa kweli mwalimu wetu alikuwa ametuonya dhidi ya kutumia dawa zozote bila maelekezo ya daktari. Unga huo haukuitibu homa yangu, ila ulinipa utulivu mkubwa wa akili, utulivu ambao sikuwa nimewahi kuushuhudia maishani.
           Tamasha alifika chumbani mwangu usiku kunijulia hali. Alinipata nimejituliza juu ya kitanda changu, Alinisalimu na kukenua kama aliyetarajia jawabu fulani kutoka kwangu. Nilimweleza hali yangu naye akaniambia kuwa hivyo ndivyo dawa hiyo ifanyavyo kazi; kwamba amekuwa akiitumia kwa muda, hata nyakati za mtihani, naye hupata nguvu za kukabiliana na majabali yote. Alinielekeza kwa Mzee Kamaliza ambaye ndiye alimuuzia unga huo. Kuanzia siku hiyo, nikawa mteja mwaminifu wa Mzee Kamaliza. Nilitumia unga huo bila fikira nikidhani kuwa ilikuwa dawa ya homa tu! Sukujua ilikuwa dawa ya kulevya na alikuwa mraibu sugu wa dawa hiyo na nyingine nyingi!
           "Uzuri wake huu ni wa mkakasi tu?” Nilijiuliza. “Laiti ningalijua.” Hata hivyo, maswali yote haya hatakuwa na faida tena. Nilikuwa tayari nimazama katika tatizo sugu la matumizi ya dawa za kulevya,
           Nilijisuta moyoni kwa matumizi ya dawa za kulevya ambayo yalinielekeza kuytagongesha mwamba maisha yangu shuleni. Hata hivyo, haikuwa rahisi kuacha kwani nilichelea kuitwa kimbukeni na wenzangu. Matokeo ya haya yote yakawa kuzorota kwa masomo yangu. Walimu hawakuchelewa kuona mabadiliko yaliyonikumba. Walijaribu kunishauri na kutaka kujua kilichokuwa kikinisumbua. Walipoona kwamba hali yangu haibadiliki na kwamba nimeshindwa kuwaambia tatizo langu, walimjulisha mwalimu mkuu ambaye hakukawia kumwita baba. Mazungumzo kati ya baba na mwalimu mkuu yalinitia fadhaa kubwa kwani sikutaka kuwaambia nilitumia dawa za kulevya, ingawa kwa kweli mwalimu mkuu alishuku. Walijaribu kunishika sikio kuhusiana na tabia hii yangu lakini tangu lini sikio la kufa likasikia dawa? Niliendelea na uraibu wangu hadi siku nilipofunzwa na ulimwengu baada ya kufumaniwa na naibu wa mwalimu mkuu wa shule mjini nikipiga maji. Nilipewa adhabu niliyotarajia. Nilijipata nyumbani kwa muda wa mwezi mzima, nikiuguza vidonda vya moyo na akili. Kijiji kizima kilijua nimefukuzwa shule kwa sababu ya matumizi ya dawa za kulevya. Sikuwa na pa kuutia uso wangu. Hata hivyo, hili lilikuwa funzo kubwa kwangu.
           Mama yangu aliweza kunipa nasaha na kunishauri niache kutumia dawa hizo. Mara hii, maneno aliyoniambia yalikuwa na maana. Niliyasikiliza kwa makini hata baba alipopata barua kumwarifu anirejeshe shule. Nilikuwa nimeamua kujiunga na chama cha vijana wanaopigana na matumizi mabaya ya dawa shuleni. 

  1. Mambo yanayoonyesha kuwa Mlajasho alikuwa tajiri wa mali na moyo ni;
    1. kukidhi mahitaji ya wana, watu kufurika kwake
    2. kukidhi mahitaji ya wana, kumkana mwanawe
    3. kukidhi mahitaji ya wana, kuwapa watu riziki
    4. kukidhi mahitaji ya wana, watu kumlilia hali
  2. “Ndugu yangu mdogo hakuisha  kuwabughudhi waja hawa na kuwaita waegemea nundu" inaonyesha kuwa ndugu mdogo alikuwa;
    1. mwenye uchoyo
    2. mwenye mapuuza
    3. mwenye kujisifu
    4. mwenye uzushi
  3. Msimulizi alisoma kwa hamu kwa kuwa;
    1. alipenda masomo yake
    2. baba yake alikuwa mwenye bidii
    3. baba yake alikuwa mkali
    4. alitaka kufuata nyayo za ndugu yake
  4. Kifungu 'ndipo maisha yangu yalipoanza kuingia ufa' kinamaanisha;
    1. maisha ya msimulizi yalianza kupata matatizo
    2. maisha ya msimulizi yaliporomoka
    3. maisha ya msimulizi yalianza kubadilika
    4. maisha ya msimulizi yaliharibika mara moja
  5. Msimulizi hakutaka kuacha 'unga' kwa sababu;
    1. alichelea kudunishwa na wenzake
    2. alichelea kuondolewa kundini na wenzake
    3. hakutaka kumuudhi Tamasha
    4. alikuwa amezoea uraibu kwa Kamaliza
  6. Mambo yanayoonyesha kuwa kifungu hiki kinapinga matumizi ya dawa za kulevya ni;
    1. msimulizi kufukuzwa shuleni, msimulizi  kujiunga na vijana wanaopinga matumizi mabaya ya dawa shuleni
    2. walimu kumshauri msimulizi, mama pamoja na mwalimu mkuu kumwonya msimulizi shuleni
    3. Kamaliza kuacha kuuza dawa, mama  kumshauri msimulizi
    4. mwalimu kugundua tatizo la msimulizi,  msimulizi kurudi shuleni 
  7. Kulingana na kifungu hiki, jamii inakabiliana na  tatizo la matumizi mabaya ya dawa kwa;
    1. wazazi kwenda shuleni wanapoitwa,  kuwajibika kwa vijana 
    2. ushirikiano kati ya wazazi na walimu,  kuwajibika kwa vijana
    3. ushirikiano kati ya wazazi na walimu,  kuaibika kwa vijana .
    4. kuwapeleka watoto shuleni, matajiri kuwasaidia watu
  8. Methali ambayo haifai kujumlisha ujumbe wa  taarifa hii ni;
    1. mchovya asali hachovyi mara moja
    2. mtegemea nundu haachi kunona
    3. mchezea tope humrukia 
    4. nazi mbovu harabu ya nzima 
  9. Uzuri wake huu ni wa mkakasi tu' ina maana  kuwa;
    1. hakuweza kutegemewa
    2. hakuweza kuaminika
    3. alikuwa mnafiki
    4. alikuwa mcheshi
  10. Msimulizi alikuwa 'sikio la kufa' kwa sababu;
    1. alipata adabu aliyotarajia baada ya kupiga  maji
    2. alifumaniwa na naibu wa mwalimu mkuu akipiga maji 
    3. hakuacha uraibu wake baada ya kuonywa  na baba na mwalimu
    4. hakupona homa baada ya kutumia unga

INSHA

Andika insha ya kusisimua itakayomalizika kwa maneno haya

...nilipowaona marafiki wangu, ni8lifurahi si haba. Tuliungana na kurudi nyumambani kwa furaha.

Majibu

  1. B
  2. D
  3. B
  4. A
  5. B
  6. C
  7. B
  8. D
  9. B
  10. C
  11. B
  12. B
  13. C
  14. D
  15. A
  16. D
  17. C
  18. B
  19. C
  20. B
  21. C
  22. A
  23. B
  24. B
  25. A
  26. B
  27. D
  28. D
  29. A
  30. C
  31. A
  32. A
  33. A
  34. D
  35. B
  36. D
  37. A
  38. B
  39. D
  40. D
  41. A
  42. A
  43. C
  44. A
  45. C
  46. A
  47. B
  48. B
  49. A
  50. C

MASWALI

Soma mazungumzo yafuatayo kisha ujibu maswali 1-5
(Ni wakati wa likizo fupi.Hamisi na Zainabu wanakutana)
Hamisi: U hali gani Zainabu? Kumbe nawe waishi huku Tushauriane kama mimi! 
Zainabu: Hali yangu ni njema. Naam. Tulihamia huku Tushauriane kwa kuwa mwenye nyumba alitaka kuipaka rangi nyumba yote.
Hamisi: Kabla ya kufunga shule hukuwa umeniambia kuwa umekuwa jirani yangu(wote wanacheka) Yaani tunasoma katika darasa moja na huwezi kuni...
Zainabu: Aaah! Nawe! Samahani basi. Huenda nilisahau. Hata hivyo, tutarudi Mnarani ufundi ukikamilika. 
Hamisi: Sawa kabisa. (akikohoa kidogo)Nilikuwa nikielekea kwa kina Fauzia anieleze namna ya kutumia viunganishi katika 
Zainabu: Usihofu Hamisi. Tukakae pale kivulini nikusaidie. (wakielekea chini ya mti) Je, unajua mifano gani ya viunganishi?
Hamisi: Lakini, kwa sababu, ingawa, ila na vingine vichache. Tatizo langu ni kuvitumia katika sentensi
Zainabu: Haya tukae nikuonyeshe. (wanaketi huku Hamisi akitoa daftari, kitabu na kalamu mkobani.)

  1. Kulingana na mazungumzo haya,kina Zainabu walikuwa wakiishi wapi kitambo?
    1. Tushauriane.
    2. Mnarani.
    3. Kivulini.
    4. Hatujaelezwa.
  2. Je, ni kwa nini familia ya Zainabu ilihama?
    1. Wazazi walitaka waishi karibu na shule
    2. Zainabu alitakiwa kuwa karibu na Hamisi ili amsaidie kimasomo.
    3. Nyumba ya kina Zainabu ya kitambo ilikuwa ikipakwa rangi.
    4. Waliupenda mtaa wa Tushauriane.
  3. Unadhani Hamisi alifika kwa kina Fauzia? 
    1. La.
    2. Naam. 
    3. Haiwezekani.
    4. Yawezekana. 
  4. Tatizo la Hamisi lilikuwa gani?
    1. Kujua mifano ya viunganishi.
    2. Alitaka Zainabu amwambie kuwa walikuwa wamehama. shule.
    3. Kutaka kuhamia Mnarani.
    4. Hakujua kutumia viunganishi katika sentensi.
  5. Inawezekana kuwa Fauzia ni 
    1. mwalimu.
    2. mzazi. 
    3. mwanafunzi.
    4. Zainabu.

Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 6 hadi 8.
Ni wajibu wa kila mkenya, awe kijana au mzee, kushiriki katika uhifadhi na ulinzi wa misitu yetu. Kila mmoja ana nafasi yake ya kutekeleza kulingana na umri na uwezo wake. Upanzi wa miti unafaa kuongozwa vijana kwa sababu wana nguvu ya kutosha. Msimu mzuri wa kupanda miche ni msimu wa mvua nyingi.
Ili kuipanda miti mingi nchini, serikali imetenga siku moja kwa mwaka iwe ya upanzi wa miche, yaani miti michanga. Wengi hivi karibuni wamekosa kuitilia maanani siku hii muhimu. Hapo awali, shughuli hii ilikuwa ikichangamkiwa na kila mmoja katika jamii.

  1. Kulingana na ufahamu, uhifadhi wa misitu ni wajibu wa
    1. vijana.
    2. watu wazima.
    3. watu wote.
    4. wanafunzi.
  2. Je, ni kwa nini vijana ndio wanaofaa kuongoza katika upanzi wa miti?
    1. Wana nguvu ya kutosha.
    2. Wanajua kupanda miche zaidi.
    3. Wao ndio wengi nchini.
    4. Hiyo ni sheria ya nchi yetu.
  3. Katika mwaka mzima, ni siku ngapi zimetengewa upanzi wa miche?
    1. Tatu.
    2. Mbili.
    3. Nne.
    4. Moja.
  4. Kulingana na ufahamu, 
    1. hata sasa, wanajamii wanachangamkia upanzi wa miche.
    2. mti mchanga sana huitwa mche
    3. hapo awali watu hawakupenda kupanda miche. .
    4. miti ina faida kwa vijana pekee.

Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 10 hadi 12.
Kuna umuhimu mkuu wa kudumisha afya bora. Binadamu akiwa na afya bora, huweza kufanya shughuli zote vizuri na kwa wakati unaofaa. Ili kuwa na afya bora, ni vizuri kuzingatia lishe bora. Chakula tunachokila lazima kiwe na kabohaidreti, protini na vitamini kwa viwango vinavyofaa mwilini. Vile vile, ni vizuri kunywa maji safi na salama kila siku. Je, wajua kuwa matunda hutukinga tusiwe wagonjwa? Wapishi na watu wote wanaoandaa chakula ni lazima wawe safi ili tusipatwe na magonjwa

  1. Taarifa hii inasema kuwa kuna umuhimu wa kudumisha
    1. lishe bora.
    2. chakula bora.
    3. afya bora.
    4. usafi.
  2. Tumeambiwa kuwa chakula chetu lazima kiwe na
    1. kabohaidreti na protini.
    2. vitamini na kabohaidreti. 
    3. kabohaidreti na protini. 
    4. vitamini, kabobaidreti na protini.
  3. Kulingana na taarifa, matunda
    1. hutuletea magonjwa.
    2. hutukinga tusiwe wagonjwa.
    3. huwa na ladha nzuri.
    4. yanafaa kuwa safi na salama.

Sonia kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 13 hadi 15.
Mayowe alikuwa ameketi kando ya ghala lake tupu. Tumbo lilimnguruma kwa njaa. Aliishi hivyo kwa siku tatu. Mtama aliokuwa ameuweka katika ghala uliibwa na manyani na tumbili waliotoka katika msitu wa Marura. Mahindi nayo yaliyokuwa tele humo ghalani yaliliwa yote na kuchakulo. Kando yake kulikuwa na kibuyu. Kibuyu hicho kil'isoma akili yake haraka na kumwambia kwa sauti, “Fanya chaguo!" Mayowe, kwa sauti alisema, "Nataka chakula!” Ghafla bin vuu, ghala likajaa mihogo na viazi. Mayowe alifurahi kuliko siku zote za maisha yake. 

  1. Mwanzoni mwa ufahamu, ghala la Mayowe lilikuwa na nini?
    1. Mihogo na viazi. 
    2. Lilikuwa tupu. 
    3. Mahindi na mtama.
    4. Mtama na viazi.
  2. Tumeambiwa kuwa Mayowe alihisi njaa kwa muda wa
    1. wiki tatu.
    2. miaka mitatu
    3. saa tatu.
    4. siku tatu.
  3. Manyani na tumbili wale walitoka wapi?
    1. Katika kijiji jirani.
    2. Mlimani.
    3. Hatujaelezwa.
    4. Msituni Marura.

Soma kifungu kifuatacho. Chagua jibu lifaalo zaidi kati ya yale uliyopewa.
Jana_16_ , kipindi cha kwanza kilikuwa cha Kiswahili. Kila mmoja wetu alifurahi . kwa sababu _17_ wetu alituambia kuwa siku hiyo angetufundisha mengi kuhusu pande kuu za _18_ Alianza kwa kutueleza kuwa jua huchomoza_19_ na kutua au kuzama_20_ Jioni hiyo, tulitakiwa kulichora jua na kulipaka rangi.

  1.    
    1. asubuhi
    2. jioni
    3. usiku
    4. mchana
  2.      
    1. mzazi
    2. walimu
    3. mwalimu
    4. mjomba
  3.      
    1. uwanja
    2. darasa
    3. shule
    4. dira
  4.    
    1. magharibi
    2. mashariki 
    3. kusini
    4. kaskazi
  5.      
    1. kaskazini
    2. kusini
    3. magharibi
    4. mashariki

Katika swali la 21-30. jibu swali kulingana na maagizo uliyopewa.

  1. Ni rangi gani hapa haipo katika bendera ya Kenya?
    1. Nyekundu.
    2. Manjano.
    3. Nyeupe.
    4. Kijani.
  2. Chagua wingi wa sentensi hii:
    Mwaka umeisha bila vita.
    1. Miaka imeisha bila vita.
    2. Mwaka imeisha bila vita.
    3. Miaka umeisha bila vita.
    4. Miaka zimeisha bila vita.
  3. Kamilisha methali ifuatayo:
    Mtoto umleavyo
    1. hutazama kisogo cha nina.
    2. ni nyoka.
    3. ndivyo akuavyo.
    4. mkanye angali mdogo.
  4. Chagua umoja wa
    Madirisha mekundu yamefungwa.
    1. Madirisha nyekundu limefunguliwa.
    2. Dirisha jekundu limefunguliwa.
    3. Dirisha nyekundu limefungwa.
    4. Dirisha jekundu limefungwa.
  5. Mwembe hutupa maembe, nao  mgomba hutupa
    1. ndizi.
    2. kahawa. 
    3. mchele
    4. matunda.
  6. Chagua neno lililo katika ngeli tofauti na yale mengine.
    1. Jua.
    2. Joto. 
    3. Jani
    4. Jasho
  7. Nahau taka idbini ina maana ya 
    1. toa tangazo
    2. omba ruhusa
    3. omba msamaha
    4. pata habari 
  8. Baba amenunua televisheni mpya. Chagua kisawe cha neno lililopigiwa mstari.
    1. Baiskeli
    2. Redio 
    3. Simu
    4. Runinga
  9. Kati ya hawa, ni yupi mnyama wa porini? 
    1. Swara.
    2. Farasi. 
    3. Mbuzi.
    4. Punda
  10. Kitenzi soma katika kauli ya kutendwa huwa
    1. someka.
    2. somea.
    3. somwa.
    4. somesha. 

MWONGOZO WA KUSAHIHISHA

  1. B
  2. C
  3. A
  4. D
  5. C
  6. C
  7. A
  8. D
  9. B
  10. C
  1. D
  2. B
  3. B
  4. D
  5. D
  6. A
  7. C
  8. D
  9. B
  10. C
  1. B
  2. A
  3. C
  4. D
  5. A
  6. C
  7. B
  8. D
  9. A
  10. C

Some mazungumzo yafuatayo kisha ujibu maswall 1-5.

(Mwalimu na wanafunzi wanajadiliana kuhusu umuhimu wa kuyatunza mazingira)

Mwalimu:     Hamjambo wanafunzi?
Wanafunzi:  (Wakiamka sawia) Hatujambo mwalimu, shikamoo.
Mwalimu:    Marahaba (Anawaashiria wakae. Wote wanaketi na kushukuru.) Naam, leo ningependa tuzungumze kuhusu namna na umuhimu wa kuyatunza mazingira kwa hivyo...
Matayo:       (Anaunyanyua mkono wake) Samahani mwalimu, mazingira ni nini?
Mwalimu:    (Akitabasamu) Matayo huishi vituko! Ndilo nililotaka kueleza. Mazingira ni yale yote yanayotuzunguka. Hebu pendekezeni njia mbalimbali za kuyatunza mazingira
Manyanga: Nadhani ni vyema kukata nyasi ndefu ili kuharibu makao ya mbu.
Kaisari:       Ni vyema pia kutunza vyanzo vya maji kama vile mito, chemichemi, mabwawa na maziwa.
Pendo:        Nikiongezea, si vyema kutumia mbolea nyingi zaidi hasa za madukani ili tusiyaathiri maji na udongo.
Mwalimu:    Nimefurahia mno michango yenu. Zipo njia nyingi za kuyatunza mazingira. Kimsingi, umuhimu wa kuyatunza mazingira ni kuwafanya viumbe waishi maisha salama.

  1. Mazungumzo haya yaliandaliwa majira ya saa ngapi? 
    1.  Saa sita adhuhuri. 
    2.  Saa mbili asubuhi. 
    3.  Saa kumi jioni. 
    4. Hatujaelezwa.
  2. Ili kuonyesha heshima kuu, mwalimu alipowaamkia wanafunzi, wote 
    1. walisimama ili kupokea salamu yake.
    2. walitaka kuchangia katika majadiliano 
    3.  walitaka kujua maana ya mazingira.
    4. walitaja umuhimu wa kuishi katika mazingira safi.
  3. Ni mwanafunzi yupi aliyemkatiza mwalimu alipokuwa akiongea?
    1. Manyanga .
    2. Matayo
    3. Kaisari
    4. Pendo
  4. Kulingana na mazungumzo haya, yote yanayotuzunguka ndiyo   
    1. mazingara.
    2. hewa.
    3.  miti.
    4. mazingira. 
  5. Mwishoni, mwalimu alifurahishwa na nini?
    1. Heshima ya wanafunzi wake.
    2. Umuhimu wa kuyatunza mazingira.
    3. Michango ya wanafunzi wake.
    4. Njia mbalimbali za kuyatunza mazingira.

Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 6 hadi 8.

Siku moja paka na mbwa walienda karamuni. Mwenyeji wao, panya, aliwakaribisha kwa mikono miwili. Wageni waliketi sebuleni kwenye makochi maridadi, mekundu, kama damu.

“Habari za mtokako?" Panya aliwaamkia wageni kwa heshima. "Njema sana!” wageni walijibu pamoja huku wakitabasamu. Baadaye, panya aliwasha runinga na kuwaambia wageni wake, “Tazameni televisheni. Mimi naelekea mekoni kuwapikia chakula.” Mara, huyoo! Akaenda jikoni. Haraka, alipika nyama na kuitia mchuzi wa maziwa.

  1. Paka na mbwa waliandaliwa nini na mwenyeji wao?
    1. Nyama na maziwa
    2. Njugu na maziwa.
    3. Maziwa na mifupa.
    4. Chai na nyama.
  2. Kabla ya panya kuelekea mekoni,
    1. aliwaandalia wageni wake chakula.
    2. aliwasha televisheni.
    3. alipika nyama.
    4. alitia maziwa katika nyama.
  3. Panya alienda jikoni 
    1. kuwasha runinga.
    2. kununua chakula.
    3. kupika chakula. 
    4. kuwakaribisha wageni.
  4. Kati ya hawa, ni mnyama yupi hajatajwa katika ufahamu?
    1. Paka
    2. Panya
    3. Mbwa
    4. Sungura

Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 9 hadi 12. 

Lengo la elimu ni kumsaidia mtoto kukuza ujuzi na vipawa na kukuza maadili ya maisha pamoja na maisha ya kiroho. Leo, mwalimu si mkufunzi au msimamizi bali ni msaidizi na mwelekezi. Hapa, mwalimu hudokeza au kutoa habari za juujuu tu. Ni jukumu la mwanafunzi kuleta umakinifu na kutafuta undani wa habari za mwalimu. Bila shaka, mwalimu anatarajiwa kumsaidia mwanafunzi katika kuufikia undani huo. Mwalimu hampi mwanafunzi ujuzi wowote bali humwonyesha jinsi anavyoweza kuupata ujuzi yeye mwenyewe. Mtoto anapozaliwa, ujuzi huwa ndani yake nao husubiri kuamshwa. Mwalimu amwonyeshe mtoto pale ujuzi ulipo na jinsi anavyoweza kuufanyia mazoezi hadi utokeze vilivyo na kumfaa.

  1. Kulingana na kifungu, baada ya mwalimu kudokeza jambo fulani, mwanafunzi 
    1. atatafuta ukweli kulihusu. 
    2. atamtegemea katika kila jambo.
    3. ataweza kupita vizuri katika mitihani.
    4. atashindwa kabisa kumwelewa.
  2. Kabla ya ujuzi ulio ndani ya mtoto kuonekana, ni lazima ujuzi huo
    1. uongozwe.
    2. uamshwe.
    3. utokeze.
    4. ugunduliwe.
  3. Katika miaka ya sasa, mwalimu ni
    1. mkufunzi na msimamizi.
    2. msaidizi na mkufunzi.
    3. mwelekezi na msimamizi.
    4. mwelekezi na msaidizi.

Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 13 hadi 15. 

Serikali ya nchi hii inawataka watoto wote wapelekwe shuleni wakasome kwa sababu masomo ndio ufunguo wa maisha. Watu wanaowaajiri watoto hata wasisome wanafaa kuhukumiwa ili kupunguza maovu kama hayo.

Mtoto ambaye hana elimu siku hizi huwa na shida nyingi kupita kiasi kwa sababu hawezi kupata ajira nzuri ukubwani. Hii ndiyo sababu serikali inahimiza kila mtoto kupata elimu. Zamani, watoto hawakuwa wakisoma kwa sababu hawakujua umuhimu wa elimu maishani
mwao.

Ili kuzuia magonjwa na njaa, elimu huwa muhimu. Ili kudumisha adabu njema na nidhamu, elimu huwa lazima. Watoto waliolemewa na masomo huwa wa kurandaranda mitaani, wezi au watendaji wa mambo mabaya katika jamii. 

  1. Ni gani si kweli kulingana na taarifa?
    1. Masomo ni muhimu maishani.
    2. Serikali inataka watoto wote wasome.
    3. Zamani, watoto wote walisoma.
    4. Ni vyema kuwaelimisha watoto.
  2. Kulingana na kifungu, mtoto ambaye hana elimu siku hizi 
    1. huwa na shida. 
    2. hupendwa na wengi.
    3. hupata kazi.
    4. huajiriwa.
  3. Katika aya ya mwisho, tumeambiwa kuwa watoto wasiosoma huweza kuwa 
    1. wezi na wafanyakazi. 
    2. wa kurandaranda na wenye bidii. 
    3. wenye bidii na wezi. 
    4. wa kurandaranda na wezi. 

Soma kifungu kifuatacho. Chagua jibu lifaalo zaidi kati ya yale uliyopewa  

Siku hiyo tulikuwa tumeingoja kwa hamu na ghamu. Sote tulifika ____16____ na mapema tukiwa tayari kuabiri ____17____ kuelekea mjini Mwambasani. Hii ilikuwa mara yangu ya ____18____ kuenda huko. Sikuwa nimewahi kwenda huko. Tuliingia ____19____ tukiwa na furaha sana. Mara dereva alilitia gari ufunguo na safari _____20_____

  1.  
    1. asubuhi
    2. jioni
    3. adhuhuri
    4. usiku
  2.  
    1. baiskeli
    2. basi
    3. ndege
    4. meli
  3.  
    1. moja
    2. mwisho
    3. tatu
    4. kwanza
  4.  
    1. njiani
    2. safari
    3. basini
    4. barabarani 
  5.  
    1. ikaanza
    2. ukaisha
    3. ikaendelea
    4. ukaanza

Katika swali la 21-30, jibu swali kulingana na maagizo uliyopewa.

  1.  Kati ya hizi, ni nomino ipi isiyo katika ngeli ya U-ZI?
    1. Uteo
    2. Uzi 
    3. Upishi
    4. Ufunguo.
  2. Tulimwona batamzinga akiogelea bwawani. Nomino iliyopigiwa mstari ni 
    1.  nominoambata.
    2. nomino ya wingi. 
    3.  nomino dhahania.
    4. nomino kitenzi jina.
  3. Kati ya maneno uliyopewa, ni lipi litakuwa la pili katika kamusi? 
    1. Mshikaki 
    2. Mswaki
    3. Msaada
    4. Msaragambo
      1. ii
      2. iv
      3. iii
      4. i
  4. Mkufu ni pambo ambalo huvaliwa .
    1. kichwani.
    2. miguuni. 
    3. shingoni.
    4. mikononi.
  5. Chagua sentensi iliyoakifishwa vibaya.
    1. Juma, Roda na Maria walialikwa shereheni. 
    2. Maembe maparachichi na mananasi hununuliwa wapi. 
    3.  Ukimwona, mwambie aje kwangu. 
    4. Je, mliwaona wanyama wapi mbugani?
  6. Ni upi wingi wa sentensi hii?  Karatasi ilichafuliwa na mtoto.
    1. Karatasi zilichafuliwa na watoto.
    2. Makaratsi yalichafuliwa na watoto.
    3. Karatasi zilichafuliwa na mtoto.
    4. Karatasi ilichafuliwa na watoto.
  7. Ni yupi kati ya hawa ni ndege wa porini?
    1. Kuku
    2. Bata 
    3. Batabukini
    4. Mwewe 
  8. Kitenzi imba katika kauli ya kutendwa huwa
    1. imbia.
    2. imbiwa.
    3. imbwa.
    4. imbaimba. 
  9. Chagua kinyume cha sentensi  ifuatayo:
    Mgeni amesimama karibu na mfalme. 
    1. Mgeni hajasimama karibu na mfalme
    2. Mwenyeji ameketi mbali na malkia
    3. Mwenyeji amesimama karibu na
    4. Mgeni ameketi mbali na malkia. 
  10. Kanusha kauli ifuatayo kwa usahihi.
    Wewe umeimba vizuri. Wewe
    1. haujaimba vizuri.
    2. umeimba vibaya.
    3. hujaimba vibaya.
    4. hujaimba vizuri.

MARKING SCHEME

  1. D
  2. A
  3. B
  4. D
  5. C
  6. A
  7. B
  8. D
  9. C
  10. A
  11. B
  12. D
  13. C
  14. A
  15. D
  16. A
  17. B
  18. D
  19. C
  20. A
  21. C
  22. A
  23. B
  24. C
  25. B
  26. A
  27. D
  28. C
  29. B
  30. D

MASWALI

Swali la 1 hadi 5. soma mazungumzo haya kisha ujibu maswali.

d1

Mbula: Shikamoo mama?

Mama: Marahaba mwanangu. Umeamkaje?

Mbula: Vyema. Mbona leo umerauka mapema hivyo?

Mama: (Akimwonyesha kalenda) Umesahau leo ni Madaraka Dei?

Mbula: Nilidhani kuwa ni kesho Jumapili!

Mama: Ni muhimu kila mzalendo kushiriki katika sherehe za kitaifa.

Mbula: Asante kwa kunipasha. Sherehe za leo zinaongozwa na nani?

Mama: Zitaongozwa na kiongozi wa kaunti. Unafahamu jina la cheo chake?

Mbula: Naam, Gavana.

Mama: Vizuri sana mwanangu. Ungetaka kuandamana nami?

Mbula: Bila shaka. Sitabaki nyuma.

Mama: Jiandae haraka kwa vile chelewa chelewa utampata mwana si wako.

Mbula: Sawa mama (Anaondoka)

  1. Kwa nini mama aliamka mapema siku hiyo?
    1. Ni mazoea yake 
    2. Ili kujiandaa kuenda kanisani 
    3. Ili kujiandaa kuenda siku ya Madaraka 
    4. Ili kutayarisha kiamsha kinywa
  2.  Hatua ya mama na Mbula kuamua kuenda kuhudhuria sikukuu ya Madaraka inaonyesha kuwa wana
    1. uzalengo 
    2. bidii 
    3. heshima 
    4. hekima.
  3. Mazungumzo haya yalifanywa siku ya gani? 
    1. Jumanne 
    2. Ijumaa 
    3. Jumapili 
    4. Jumamosi
  4. Chelewa chelewa utampata mwana si wako ni aina ya 
    1. tashbihi 
    2. Nahau 
    3. methali
    4.  tanakali
  5. Kiongozi wa nchi huitwa 
    1. Gavana
    2. Rais
    3. Seneta
    4. Chifu 

Swali la 6 - 12. soma shairi lifuatalo kisha ujibu maswali 

Ni makosa kudhulumu, binadamu duniani
Ni hatia kuhukumu, kwa udhalimu kortini
Ni vyema unapodumu, u mzuri duniani
Tenda wema nenda zako, Jalali atakulipa

Maisha yawe magumu, usiwe mwongo moyoni,
Jikuzeni humu humu, ukinge umaskini,
Ni busara kuhudumu, kwa nia safi mtimani,
Tenda mema nenda zako, Jalali atakulipa.

  1. Shairi hili ni la aina gani?
    1. Tathlitha
    2. Tarbia
    3. Tathnia
    4. Takhmisa
  2. Kila mshororo wa shairi hili una mizani ngapi? 
    1. 16 
    2. 8
    3. 32
    4. 64
  3. Ujumbe wa shairi hili ni kuhusu
    1.  kuwa na bidii pekee 
    2. kuwa mnafiki 
    3. kuwa na utu 
    4. kuwa na heshima pekee
  4. Neno jingine lenye maana sawa na Jalali ni 
    1. rafiki
    2. ndugu
    3. jirani
    4. Mungu
  5. Mshororo wa pili katika kila ubeti huitwa
    1. mwanzo 
    2. mloto
    3. mleo
    4. Kibwagizo
  6. Shairi hili lina beti ngapi? 
    1. Mbili
    2. Tatu 
    3. Nne
    4. Moja
  7. Andiku ukwupi wu nishur uro wu pili ubeti wa kwanza 
    1. Ni vyema unapodumu 
    2. Jikazeni humu humu 
    3. Ni hatia kuhukumu 
    4. Kwa udhalimu kortini

Swali la 13 hadi 15. Soma kifungu hiki kisha ujibu maswali

d2

Kimeu, Ngina, Mwende na Misha walimtembelea mwulimu wuo majilisini. Mwalimu Mumo alikuwa na kazi nyingi ya kuandaa somo. Alikuwa akichora chati kuhusu misimu tofauti.
Wanafunzi hao walimsaidia mwalimu wao katika shughuli hiyo. Kimeu Misha na Nginn walijaza kalamu rangi. Kimeu na Mwende walisaidia kuchora chati. Wote isipokuwa Ngina walisaidia kupaka rangi. Kimeu alisaidia kusafisha eneo la kufanyia kazi nao wasichana wute wakasaidia kuanika chati ukutani. 

  1. Mwalimu alikuwa akifanyia kazi wapi?
    1. Darasani
    2. Majilisini 
    3. Uwanjani 
    4. Ofisini
  2. Ni mwanafunzi yupi hakuanika chati ukutani?
    1. Ngina
    2. Mwende
    3. Misha
    4. Kimeu
  3. Mwende alifanya kazi ngapi kwa jumla?
    1. Tatu
    2. Mbili
    3. Nne
    4. Moja

Swali la 16 hadi 20. soma fungu kate na ulaze natasi kwa ibu sahihi
Wakazi wa kijiji                      16                         wana uhusiano                     17                        . Wana bidii kama                      18                         kazini. Wamepanda miti                     19                         ili kuyatunza mazingira. Katika msimu wa                      20                         wao huwa hawahisi jua kali sana kama ilivyokuwa zamani kabla ya kupanda miti hiyo.

  1.                        
    1. wetu
    2. yetu
    3. letu
    4. chetu
  2.                  
    1. mzuri 
    2. zuri
    3. wazuri
    4. uzuri
  3.                      
    1. kunguru
    2. kondoo
    3. mchwa
    4. njiwa
  4.                
    1. mingi
    2. mengi
    3. wingi
    4. nyingi
  5.                  
    1. masika
    2. kiangazi
    3. vuli
    4. choo

Chagua jibu sahihi kujibu maswali

  1. Kinyume cha neno 'tamu' ni
    1. chungu
    2. kali
    3. mbaya
    4. chachu
  2. Mtu anayetunga mashairi huitwa
    1. manju
    2. malenya
    3. mwandishi
    4. mtunzi
  3. Chagua neno lililo katika ngeli ya YA-YA.
    1. magonjwa 
    2. mazingira
    3. matunda
    4. ukuta
  4. Chagua jibu linaloonyesha wingi wa 'uso wangu umeoshwa' 
    1. Nyuso zangu zimeoshwa
    2. Nyuso zao zimeoshwa 
    3. Nyuso zetu zimeoshwa
    4. Uso yetu umeoshwa
  5. Chagua jibu lenye visawe
    1. Furaha - huzuni
    2. Hongo - rushwa
    3. Mshindi - mshinde
    4. Mtu - jibu
  6. Chagua sentensi iliyoakifishwa vizuri
    1. Ala nimeona jitu kubwa sana.
    2. Mama: alinunua embe tomoko na chungwa
    3. Je, Leo ni siku gani
    4. Hoyee! Tumeshinda mbio hizo.
  7. Neno 'mtoto katika ukubwa ni
    1. jitoto 
    2. kitoto
    3. toto
    4. litoto
  8. Chagua methali inayoonyehsa ushirikiano
    1. Mtaka cha mvunguni sharti ainame
    2. Jifya moja haliinjiki chungu
    3. Mchagua jembe si mkulima
    4. Mtoto umleavyo ndivyo akuavyo
  9. Ni pambo lipi huvaliwa shingoni?
    1. Mkufu
    2. Pete
    3. Herini
    4. Kipini
  10. Tumia kivumishi kirejeshi amba-kukamilisha sentensi:
    Mpira                                     ulinunuliwa umepasuka 
    1. ambao
    2. ambayo
    3. ambacho
    4. ambalo 

KUANDIKA INSHA

Andika insha kuhusu;
Andikia mwalimu mkuu wa shule yako barua rasmi ukiomba ruhusa kujiunga na kikundi cha wanaskauti shuleni:

MWONGOZO WA KUSAHISHA

swa marking scheme

COMPOSITION / INSHA MARKING SCHEME

  1. The composition will be assessed according to the following guidelines. 
  2. The maximum mark will be 40 and the minimum mark 01.
    Does the script show that the candidate can communicate accurately, fluently and imaginatively in Englis

Accuracy (16 marks)

  1. Correct tense and agreement of verbs 
  2. Accurate use of vocabulary (4 marks)
  3. Correct spelling (4 marks)
  4. Correct punctuation (4 marks)

Fluency (16 marks)

  1. Correct flow of the story (4 marks) 
  2. Well sequenced sentence and connected paragraphs (4 marks
  3. Correct spelling (4 marks)
  4. Ideas developed in logic sequence (4 marks)

Imagination (8 marks)

  1. Unusual but appropriate use of words (4 marks)
  2. Variety of structure (4 marks)

NB: Please teachers are requested to scrutinize this marking scheme before use, it is worth

MASWALI

Soma mazungumzo yafuatayo kisha ujibu maswali 1-5.

(Ni wakati wa mapumziko shuleni. Mwalimu na mwanafunzi wanajadiliana.)

Mwanafunzi: Shikamoo mwalimu. Nimefurahi kukupata bila shughuli nyingi.

Mwalimu: Marahaba Zigwembe. Nimemaliza kuzikagua insha zenu punde tu. Eh! Naona mnaendelea vizuri katika uandishi.

Mwanafunzi: Siyaamini masikio yangu. Awali tulikuwa mbumbumbu mno katika uandishi. Sina budi kukushukuru kwa juhudi zako tumbi nzima.

Mwalimu: Hilo ndilo jukumu langu; kuwanoa muwe wembe. (Kimya kidogo) Haya kibibi, ungependa nikusaidieje leo?

Mwanafunzi: (Huku akiketi mkabala na mwalimu) Bi. Chui, suala la kutofautisha vihisishi na vihusishi linaniiemea pakubwa. Sijui ni...

Mwalimu: (Akichanua uso kwa tabasamu angavu) Zigwembe, ni kama kwamba ulijua. Hilo ndilo funzo linalofuata baada ya kipindi hiki cha mapumziko. Nitatoa ufafanuzi kemkem darasani.

Mwanafunzi: (Akiinuka kuondoka) Sawasawa mwalimu, tukutane darasani niupate uhondo huo.

  1. Kilichomfurahisha mwalimu mwanzoni mwa mazungumzo haya ni
    1. kutokuwa na shughuli nyingi. 
    2. hatua waliyoipiga wanafunzi wake katika uandishi. 
    3. kuwa hapo awali, wanafunzi wake walikuwa mbumbumbu.
    4. kwamba alikuwa amemaliza kuhakiki insha.
  2. Yawezekana kuwa mazungumzo haya yalitukia mnamo majira ya
    1. alfajiri.
    2. usiku.
    3. adhuhuri.
    4. asubuhi.
  3. Unadhani ni kwa nini mwanafunzi hakuyaamini masikio yake? 
    1. Hakuyaamini maneno ya mwalimu.
    2. Mwalimu aliyatilia chumvi maelezo yake.
    3. Hakuamini kuimarika kwao ghafla katika uandishi 
    4. Maneno ya mwalimu hayakuwa na ukweli wowote.
  4. Kulingana na mazungumzo haya, ni kweli kusema kuwa mwalimu huyu ni 
    1. hodari.
    2. hatari.
    3. mjanja.
    4. mwongo.
  5. Je, kwa nini Bi. Chui hakumfafanulia
    Zigwembe tofauti baina ya vihisishi na vihusishi? 
    1. Alikuwa na shughuli chungu nzima. 
    2. Alitaka awaeleze wote darasani katika kipindi kilichofuata. 
    3. Alihitaji wanafunzi wengi ili kutoa maelezo yake. 
    4. Wakati ulikuwa umeyoyoma.

Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 6 hadi 8.
Serikali inapaswa kuwaelimisha wakulima nchini. Hivi ni kwa sababu ya upungufu wa mazao ya kilimo. Wakulima wengi wamepungukiwa na ujuzi wa shughuli za ukulima. Hivyo basi, kuna haja ya kuwafunza njia za kunyunyizia mazao yao dawa. Pia inafaa wafunzwe njia bora za upanzi. Kwa wengine, kutumia mbolea huwa ni jambo wasilolijua wala kulithamini. Hii hupunguza mazao ikiwa mashamba hayana rutuba.
Kwa wanaofuga wanyama na ndege kama vile kuku, wanapaswa kufundishwa mbinu za kukabiliana na magonjwa kama ville sotoka kwa ng'ombe na kideri kwa kuku. Maafisa wa kilimo kukabiliana na magonjwa kama vile sotoka kwa ng'ombe na kideri kwa kuku. Maafisa wa kilimo hawana budi  kuwa katika mstari wa mbele katika kuwapa wakulima misaada ya kila aina maana kilimo ni uti wa mgongo wa taifa letu.

  1. Kulingana na taarifa, ni kwa nini mazao ya kilimo yamepungua?
    1. Wakulima hawafanyi bidii.
    2. Wakulima hawana ujuzi unaohitajika. 
    3. Kuna upungufu mkubwa wa mvua.
    4. Kwa sababu kuna ukame uliokithiri nchini.
  2. Taarifa hii inasema kuwa, kwa wakulima wengine, matumizi ya mbolea 
    1. ni kitu muhimu mno. 
    2. ni jambo geni wasilolielewa. 
    3. hustalili kufunzwa na maafisa wa kilimo.
    4. ni jambo walilo na mazoea makuu nalo.
  3. Kulingana na ufahamu, si kweli kusema kuwa
    1. serikali haina budi kuwapa wakulima mafunzo kemkem.
    2. mashamba yasiyo na rutuba huhitaji mbolea. 
    3. sotoka huwaathiri sana kuku huku ng'ombe wakiugua kideri. 
    4. si wakulima wote wanatambua mbinu bora za kilimo.
  4. Sehemu iliyopigiwa mstari mwishoni mwa taarifa hii ina maana gani?
    1. Taifa letu linategemea sana kilimo. 
    2. Wananchi wengi wa nchi hii ni wakulima.
    3. Wananchi wote wa nchi hii ni wakulima. 
    4. Wakulima wa humu nchini hawana budi kuongeza bidii kazini.

Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 9 hadi 12.
Juzi tulipokuwa sebuleni tukitazama runinga, mjomba alianza kutusimulia jinsi ambavyo mwalimu wao alikuwa akiwaeleza kuhusu umuhimu wa miti. Alianza kwa kusema kuwa mwalimu wao alisema kuwa miti huwa ni maskani ya wanyama mbalimbali, sanasana nyuni ambao hutengeneza viota vyao na kutagia mayai humo. Aliendelea kutuambia kuwa wanyama wengine wanaotegemea miti kama makazi ni wanyamapori kama vile simba, chui, pundamilia na wengine. Si hayo tu, aidha, alisema kuwa miti huweza kutumiwa kujengea, kuundia samani na pia kutumika kama dawa ambapo sehemu mbalimbali za miti hutumika kutibia magonjwa mbalimbali. Tulipokuwa tumechoka kumsikiliza, alituaga na kila mmoja wetu akaelekea kulala ili turauke siku iliyofuata.

  1. Msimulizi na wenzake walikuwa wakisimuliwa kuhusu nini?
    1. Madhara ya wanyama.
    2. Matumizi ya maji. 
    3. Umuhimu wa miti.
    4. Wanyama wa porini.
  2. Yawezekana kuwa masimulizi haya yalifanyika
    1. adhuhuri.
    2. asubuhi.
    3. alasiri.
    4. usiku.
  3. Kulingana na habari hii, miti hutusaidia katika haya yote ila kutupa 
    1. dawa 
    2. kuni.
    3. vifaa vya ujenzi. 
    4. vifaa vya kutengenezea samani. 

Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali 13 hadi 15.
Hapo zamani za kale, palikuwa na sungura na mbwa. Wanyama hawa walikuwa marafiki wa kufa kuzikana. Naam, walipendana kama uta na upote. Wanyama hawa walipokuwa makaoni mwao, mbwa alimwambia sungura kuwa yeye alihisi njaa sana. Aliendelea kumwambia kuwa angependa kumla yeye kwa kuwa sungura huwa na nyama nzuri na tamu. Kusikia vile, sungura alijifanya kutojali ingawa alishtuka sana moyoni. Punde kidogo wakati mbwa alikuwa ameangalia kando, sungura alitoweka na kuingia kichakani. Tangu siku hiyo, mbwa aliana kumwinda sungura mahali popote wakati wowote.

  1. Kulingana na taarifa hii, unadhani ni kwa nini sungura hujificha kichakani? 
    1. Asipatikane na mbwa. 
    2. Anaendelea kumtafuta mbwa. 
    3. Anaaibika anapomwona mbwa
    4.  Anatafuta mawindo humo. 
  2. Kwa maoni yako, mbwa alikuwa
    1. rafiki wa dhati.
    2. rafiki mnafiki.
    3. na nyama bora zaidi.
    4. rafiki mzuri.
  3. Sungura alipata mwanya wa kutoweka pale ambapo 
    1. mbwa alimwambia nyama yake ilikuwa tamu. 
    2. walikuwa wamekaa maskanini kwao.
    3. mbwa alikuwa ameangalia kando.
    4. mbwa alitoweka na kuingia kichakani. 

Soma kifungu kifuatacho. Chagua jibu lifaalo zaidi kati ya yale uliyopewa
Visa vya watu kuwaua wake, waume au watoto wao vimekuwa _16__ sana siku hizi. Si jambo _17_ mtu kufikia hatua kama _18_ . Hakika, ni_19_ mkubwa. Si hayo tu, wengine hufikia hatua ya kujiangamiza wao wenyewe kwa kujitoa uhai. Binadamu wanafaa kujua njia_20_ za kusuluhisha matatizo yao kuliko kuchinjana na kuuana.

  1.                    
    1. mingi
    2. wengi 
    3. nyingi
    4. vingi 
  2.                    
    1. jema
    2. nzuri
    3. baya
    4. mbaya 
  3.                
    1. hili
    2. hiyo
    3. hizi
    4. huo 
  4.                    
    1. mnyama
    2. wanyama 
    3. unyama
    4. kinyama
  5.                    
    1. mzuri
    2. fupi
    3. ndefu
    4. bora 

Katika swali la 21-30. jibu swali kulingana na maagizo uliyopewa.

  1. Chagua sentensi ambayo haina kivumishi cha sifa. 
    1. Tuliambiwa kuwa Mombasa kuna joto jingi. 
    2. Rama alilila tunda bichi. 
    3. Chakula tulichoandaliwa kilikuwa kitamu. 
    4. Mwalimu wetu wa lugha ni mnene.
  2. Hii, huyu na lile vyote ni
    1. vielezi vya mahali. 
    2. vivumishi viashiria. 
    3. viwakilishi vionyeshi. 
    4. vivumishi halisi.
  3. Sehemu inayosukuma damu ienee mwilini ni
    1. ini
    2. ubongo.
    3. figo.
    4. moyo.
  4. Tegua kitendawili hiki. Hawa wanaingia, hawa wanatoka. 
    1. Samaki.
    2. Maji.
    3. Nyuki.
    4. Nzi.
  5. Chagua orodha ya vivumishi vya aina moja.
    1. Nene, wako, vyetu.
    2. Hii, wao, chafu.
    3. Letu, yao, chake.
    4. Huyu, wangu, bovu.
  6. Jibu la alamsiki ni
    1. marahaba.
    2. nawe pia
    3. jaala.
    4. binuru.
  7. Ni neno lipi kati ya haya litakuwa la mwisho katika kamusi?
    1. Kibindo
    2. Kibanda
    3. Kibarua
    4. Kibanio
  8. Chagua sentensi yenye matumizi yasiyo sahihi ya amba.
    1. Ambao waliwasili mapema walipata nafasi.
    2. Wanyama ambao waliogongwa na lori wameondolewa.
    3. Mafunzo ambayo tulipewa yametufaa. 
    4. Ambao hawana vitabu wasome magazeti.
  9. Msimu wa mvua nyingi huitwa 
    1. masika.
    2. vuli. 
    3. mafuriko. 
    4. 'iangazi.
  10. Chagua sentensi iliyotumia lugha ya adabu.
    1. Mtoto amekojoa kitandani. 
    2. Shangazi yangu amejifungua salam 
    3. Wanawake wenye mimba wapewe viti.
    4. Mgonjwa alihara hadi akafa.

MWONGOZO WA KUSAHISHA

swa timer ms

MASWALI

SEHEMU YA A: KUSIKILIZA NA KUZUNGUMZA
Jibu maswali kwa kutamka (Alama 5)

  1. Ni nini wingi wa neno daftari? 
  2. Bendera yetu ina rangi ngapi?
  3. Eleza maana ya "kutiwa nguvani" 
  4. Kamilisha methali ifuatayo, "Asiyesikia la mkuu....
  5. Taja vazi moja la kike unalolijua.

KUSOMA KWA SAUTI
Soma kifungu hiki kwa sauti (Alama 10)
Shule yetu inaitwa Bidii Jumanne ilikuwa ni siku ya sherehe ya kutia zawadi. Walimu wetu waliwasili mapema kwa matayarisho. Mgeni wetu wa heshima alipowasili, alipewa shada la maua. Shehe na kasisi walituombea kabla ya kuanza sherehe. Wanafunzi thelathini wa gredi ya nne walituzwa. Shangazi yangu alihudhuria kwa naiba ya mama yangu. Thuluthi  mbili ya watu ambao walihudhuria walikuwa kina mama.

SEHEMU YA B: SARUFI
Andika visawe vya maneno yafuatayo

  1. Tembo 
  2. Nyanya
  3. Jogoo
  4. Barua
  5. Motokaa

Nyambua vitenzi vifuatavyo katika kauli ya kutendwa.

  1. Chora
  2. osha
  3. tuma
  4. panga
  5. lipa

Unganisha sentensi kuwa joja kwa kutumia kiunganishi sahihi

  1. Alitekwa nyara. Hakudhulumiwa
  2. Maria amevaa koti. Maria anahisi baridi
  3. Utavaa jaketi. Utavaa koti 
  4. Nilienda katika kituo cha mabasi. Nilisafiri Lamu
  5. Juma hakuvaa mlapa. Juma hakuvaa daluga

Taja majina ya heshima unayotumia kuwaita wafuatao.

  1. Mzazi wa kiume
  2. Ndugu wa kiume wa baba yako
  3. Baba wa mama yako
  4. Ndugu wa kiume.
  5. Ndugu wa kike

Andika nomino zozote tano

  1.  
  2.  
  3.  
  4.  
  5.  

Andika kwa wingi 

  1. mpira
  2. kiatu
  3. ndizi
  4. ua
  5. chungwa

SEHEMU YA C: UFAHAMU
Soma ufahamu kisha ujibu maswali (Alama 5)
Auni anamiaka kumi. Wazazi wake waliaga dunia. Anaishi na nyanya yake. Kila siku Auni na nyanya yake hula mihogo. Siku moja, Auni aliugua utapiamlo kwa kula mihogo pekee. Auni hakupata aina zote za vyakula.
Kuna aina nyingiya vyakula. Kuna vyakula vya kujenga mwili kama vile maharagwe. Kuna vyakula vya kupatia mwili nguvu kama vile mihogo. Kuna vyakula vya kuongeza kinga ya mwili kama vile matunda.
Auni hakuwa anaenda shuleni. Hatari hii ilimfikia chifu Stela. Chifu Stela alienda kumwona nyanya yake Auni. Auni alipelekwa katika kambi ya watoto mayatima. Huko alipewa lishe bora.

  1. Auni alikuwa na umri wa miaka mingapi?
  2. Auni aliugua ugonjwa wa
  3. Taja aina ya vyakula vya kujenga mwili
  4. Auni alipelekwa wapi
  5. Habari za Auni kutoenda shuleni zilimfikia nani?

SEHEMU YA D: KUANDIKA
Mwandikie binamu yako barua ya kirafiki ukimwalika kwa sherehe ya kuzaliwa kwako.

MWONGOZO WA KUSAHIHISHA

  1. Ndovu
  2. Bibi
  3. Jimbi
  4. Waraka
  5. gari
  6. chorwa
  7. ashwa
  8. tumwa
  9. pangwa
  10. lipwa 
  1. Alitekwa nyara lakini hakudhurumiwa
  2. Maria amevaa koti kwasababu anahisi baridi
  3. Utavaa jaketi au koti?
  4. Nilienda katika kituo cha mabasi ili nisafiri Lamu
  5. Juma hakuvaa mlapa wala daluga
  6. Baba
  7. Mjomba
  8. Babu
  9. Kaka
  10. Dada 

(21-25) Sahihisha jibu sahihi

  1. mpira
  2. viatu
  3. ndizi
  4. maua
  5. machungwa
  6. kumi
  7. utapiamlo
  8. maharagwe
  9. kambi ya watoto mayatima
  10. Chifu Stela